Szanowny Panie Premierze! W związku z wejściem w życie od 2001 r. Kodeksu spółek
Szanowny Panie Premierze! W związku z wejściem w życie od 2001 r. Kodeksu spółek handlowych (dalej K.s.h.) z mocy art. 26 § 4 K.s.h. spółka cywilna, której przychody netto ze sprzedaży towarów lub usług w dwóch ostatnich latach osiągnęły poziom co najmniej 400 tys. euro, musi przekształcić się w spółkę jawną. Spółka cywilna może również przekształcić się w spółkę kapitałową, np. z ograniczoną odpowiedzialnością. W obu przypadkach procedura przekształcenia jest prawnie skomplikowana, a co więcej pociąga za sobą znaczne koszty. Nie jest to obojętne dla średniego przedsiębiorstwa, szczególnie w aktualnej sytuacji gospodarczej.
Wyjściem znacznie prostszym i tańszym jest ˝przekształcenie˝ spółki cywilnej w drodze wniesienia jej przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym (art. 551 Kodeksu cywilnego) jako wkładu niepieniężnego do spółki kapitałowej.
Niestety, przepisy podatkowe nie do końca uwzględniają fakt jakościowych zmian w zakresie przekształceń narzuconych przepisami K.s.k. O ile w razie wniesienia przedsiębiorstwa spółki cywilnej i osobowej spółki handlowej do spółki kapitałowej zasadniczo nie ma problemów w zakresie rozliczeń w podatku dochodowym, o tyle nie jest jasna sytuacja w zakresie skutków tej czynności prawnej w podatku od towarów i usług. Tu powstaje bowiem problem ewentualnego zwrotu podatku naliczonego zawartego w towarach (środkach trwałych i środkach obrotowych) wchodzących w skład przedsiębiorstwa tych spółek wnoszonego aportem do spółki kapitałowej.
Jak bowiem wiadomo, wartość wnoszonego w aporcie przedsiębiorstwa spółki cywilnej i osobowej spółki handlowej nie jest kosztem uzyskania wspólników. Wniesienie aportu jest natomiast czynnością zwolnioną od podatku od towarów i usług, a zatem istnieje zagrożenie konieczności zwrotu podatku naliczonego, zawartego w przedmiocie aportu. Oczywistym jest, że towary wchodzące w skład wnoszonego w aporcie przedsiębiorstwa spółki nie były nabyte w celu wykonywania czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług. Stąd zasadnym jest przyjęcie poglądu, że w razie wniesienia przedsiębiorstwa spółki cywilnej podatnicy nie powinni zwracać naliczonego podatku od towarów i usług, tj. nie ma tu zastosowania art. 6a ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż uprzednio nie następuje rozwiązanie spółki. Przemawia za tym celowościowa wykładnia przepisów podatkowych, szczególnie że często przekształcenia są wymuszone przepisami prawa.
Przedstawiając pokrótce problem, z uwagi na powszechność występowania problemu, zwracam się do pana premiera o udzielenie odpowiedzi na pytanie:
Czy w razie wniesienia przedsiębiorstwa spółki cywilnej i osobowej handlowej jako aport do spółki kapitałowej na wnoszonych spółkach ciąży jakikolwiek obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług?
Wyrażam nadzieję, że treść odpowiedzi nie będzie stanowiła hamulca do często obligatoryjnych decyzji podatników o wniesienie spółki niemającej osobowości prawnej w aporcie do spółki kapitałowej jako tańszej i prostszej formy ˝przekształcenia˝ niż przekształcenie na warunkach sukcesji uniwersalnej.
Z poważaniem
Poseł Romuald Ajchler
Warszawa, dnia 23 maja 2001 r.