Szanowny Panie Premierze! Przepisy prawne dotyczące warunków i trybu finansowania przedsięwzięć wynikających z programów
Szanowny Panie Premierze! Przepisy prawne dotyczące warunków i trybu finansowania przedsięwzięć wynikających z programów wojewódzkich nie wychodzą naprzeciw wyzwaniom i potrzebom efektywnego rozwoju regionalnego.
W warunkach narastających trudności w racjonalnym i sprawnym funkcjonowaniu sektora finansów publicznych wydawało się, że akty prawne będące wynikiem realizacji ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego będą sprzyjać przejrzystemu i efektywniejszemu niż dotychczas rozdysponowywaniu środków publicznych związanych ze sferą finansowania rozwoju regionalnego. Przyjęty w ostatecznej wersji w grudniu 2000 r. - po zaopiniowaniu m.in. przez Radę Polityki Regionalnej Państwa - Program wsparcia na lata 2001-2002 nie wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom przede wszystkim dlatego, że do zakresu wspierania przez państwo programów wojewódzkich nie włącza się środków publicznych pozostających w dyspozycji poszczególnych ministrów, w tym agencji i funduszy celowych przez nich nadzorowanych. Oznacza to, że zdecydowana większość środków publicznych, które w czasie roku budżetowego zostaną rozdysponowane do poszczególnych województw, będzie do nich trafiać poza kontraktami wojewódzkimi. Postanowienia te podważają zasadność uchwalenia w maju 2000 r. ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego oraz osłabiają znaczenie kontraktów wojewódzkich.
Dominacja układu działowo-branżowego nad układem regionalnym ogranicza możliwości samorządów województw w prowadzeniu polityki rozwoju województw i tym samym skłania do stawiania pytań o celowość funkcjonowania samorządów jako słabych, niesamodzielnych podmiotów sektora finansów publicznych, które nie posiadają warunków organizacyjno-prawnych i finansowych do wykonywania funkcji. Sytuacja jest tym bardziej niepokojąca, że przygotowane w ubiegłym roku z jednej strony przez Ministerstwo Finansów, a z drugiej z inicjatywy Związku Miast Polskich założenia projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie uwzględniają w dostatecznym stopniu specyficznych funkcji i zadań samorządu województwa. O ile bowiem gminy i powiaty swoją aktywność koncentrować mają na zagwarantowaniu dostępu do dóbr publicznych i dóbr społecznych świadczonych na ich terytorium, o tyle specyfiką samorządu województwa, zgodnie z ustawą o samorządzie wojewódzkim, ma być prowadzenie polityki rozwoju województwa.
Program wsparcia na lata 2001-2002, nie obejmując środków publicznych pozostających w dyspozycji właściwych ministrów, w tym agencji i funduszy celowych przez nich nadzorowanych, odchodzi od zakładanego wcześniej tworzenia systemu koordynacji wydawania środków publicznych ujętych w ustawie budżetowej na wspieranie rozwoju regionalnego. W tych warunkach realna staje się obawa, że zadania z zakresu wspierania rozwoju regionalnego będą realizowane tak jak dotychczas, przez wiele resortowo-branżowych, doraźnych, nieskoordynowanych działań, w których brak jasno sprecyzowanych kryteriów, zasad, procedur i wielkości wsparcia finansowego poszczególnych województw. Te obawy są tym bardziej zasadne, że przepisy ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego i rozporządzenie Rady Ministrów Program wsparcia na lata 2001-2002 nie stwarzają możliwości skutecznego wpływania ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego i samorządu województwa na działalność poszczególnych ministerstw oraz funduszy i agencji, wydających środki publiczne na terenie województwa.
Przyjęte pod koniec 2000 r. przepisy prawne dotyczące warunków i trybu finansowania przedsięwzięć wynikających z programów wojewódzkich nie wychodzą naprzeciw wyzwaniom i potrzebom efektywnego rozwoju regionalnego. Jeżeli zakłada się, że finansowanie rozwoju województw ma odbywać się wyłącznie ze szczebla centralnego, to istnieje poważna obawa, że finansowanie to zostanie podporządkowane doraźnym ingerencjom terytorialnym, koncentrującym się na wielu szczegółowych, małych - z punktu widzenia kraju - zadaniach, przy jednoczesnym dalszym osłabianiu aktywności samorządu województwa.
Stan ten budzi poważne obawy i niepokój w województwach, o czym świadczy korespondencja przychodząca do mojego biura poselskiego. W kwestii kontraktów wojewódzkich, budzących najwięcej kontrowersji, stosowne stanowisko zajął w dniu 7 czerwca 2001 r. Konwent Marszałków Województw RP.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę pana premiera o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie aspekty finansowe i prawne przewiduje rząd w przypadku decentralizacji Funduszu Alimentacyjnego, Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, odstąpienia od likwidacji terenowych oraz centralnego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych w odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego? Czy te zmiany są gwarancją i szansą na uzyskanie przez gminy, powiaty i województwa większych i bardziej stabilnych dochodów?
2. Czy kontrakty wojewódzkie będą miały formę umowy cywilnoprawnej, której postanowienia stworzą prawne możliwości dochodzenia wykonania zobowiązań ciążących na stronach tych umów?
3. W jakich przypadkach dozwolona będzie ingerencja strony rządowej w postaci blokowania środków przekazanych z budżetu państwa na realizację kontraktów wojewódzkich?
Łączę wyrazy szacunku
Poseł Zbigniew Janowski
Warszawa, dnia 27 czerwca 2001 r.