Egzekwowanie prawa przez państwo jest podstawowym wymogiem praworządności. Istotne jest więc, aby istniała możliwość
Egzekwowanie prawa przez państwo jest podstawowym wymogiem praworządności. Istotne jest więc, aby istniała możliwość skutecznego egzekwowania tworzonego prawa. W przeciwnym wypadku bezkarność przestępców zachęca do łamania przepisów oraz osłabia zaufanie społeczeństwa do państwa. Z tego właśnie powodu pragnę zwrócić uwagę pana ministra na istniejący od kilku lat problem dotyczący regulacji handlu lekkim olejem opałowym. Straty, które ponosi budżet państwa na skutek niezgodnego z przeznaczeniem użycia oleju opałowego, szacuje się w 2000 r. na ok. 600 mln zł. Żadne przyjęte dotychczas w Polsce rozwiązania nie przyczyniły się do znaczącego zmniejszenia tego niekorzystnego zjawiska.
Oceniając skuteczność wprowadzonych na przestrzeni kilku ostatnich lat rozwiązań prawnych, należy stwierdzić, że nie spełniają one pokładanych w nich nadziei. Mimo objęcia obrotu olejem opałowym szczególnym nadzorem podatkowym oraz wprowadzenia w 1999 r. podatku akcyzowego na ten produkt, zjawisko sprzedaży oleju opałowego do celów innych niż opałowe nie zostało zlikwidowane. W latach 1999-2001 zużycie oleju opałowego do napędu silników wzrosło prawie dwukrotnie. W tym samym okresie odnotowano jedynie nieznaczny wzrost popytu na olej napędowy i benzyny. Dowodzi to nieskuteczności takiego rozwiązania.
W tym kontekście niezrozumiała jest planowana ponad 20% podwyżka akcyzy na olej opałowy w roku 2002. Obłożenie podatkiem akcyzowym wyłącznie jednego nośnika energii spowodowało, że olej opałowy stał się mniej atrakcyjnym produktem na rynku grzewczym w stosunku np. do gazu płynnego propan - butan, a przecież obydwa te produkty mogą być produkowane z tego samego surowca przez tą samą rafinerię i obydwa są przeznaczone do spalania w kotłach. Obłożenie podatkiem akcyzowym tylko jednego nośnika energii jest szkodliwą ingerencją w konkurencyjność oleju opałowego na rynku.
Nieskuteczne egzekwowanie prawa przynosi straty nie tylko budżetowi państwa, ale także uderza we wszystkich tych, którzy, postępując zgodnie z obowiązującymi przepisami, płacą wyższą akcyzę i z tego powodu nie mogą sprostać nieuczciwej konkurencji. Jeżeli państwo nakłada taki obowiązek, lecz go nie egzekwuje w sposób prawny, to akcyza staje się problemem, bo stwarza nierówności pomiędzy podmiotami na rynku. Poziom cen na rynku jest zaniżany przez podmioty, które przynajmniej część swego obrotu wyprowadzają spod akcyzy.
Nałożony na sprzedawców obowiązek dostarczania urzędom podatkowym obszernej dokumentacji (paragony kasy fiskalnej, faktury VAT, oświadczenia, dokumenty WZ, atesty, zobowiązania, rejestry atestów oleju opałowego ...) tworzy dodatkowe utrudnienia, zachęcając do łamania oprawa. Zagraniczne koncerny inwestujące w Polsce już kilkakrotnie groziły wycofaniem się z naszego rynku, jeżeli obecna sytuacja nie ulegnie zmianie.
W krajach Unii Europejskiej, gdzie omawiany problem praktycznie nie występuje, już dawno znaleziono skuteczne rozwiązanie. Karze podlega tam wyłącznie nabywca oleju opałowego, który wykorzystuje go niezgodnie z przeznaczeniem. Olej opałowy znaczony jest za pomocą nieusuwalnego środka chemicznego oraz barwnika, a Policja ma prawo do kontroli paliwa znajdującego się w zbiornikach samochodowych.
Wprowadzenie takiej metody kontroli obrotu olejem opałowym przyniosłoby wymierne korzyści. Przyczyniłoby się do uporządkowania rynku paliwowego, wpłynęłoby na wzrost sprzedaży oleju napędowego i zwiększenie wpływów do budżetu państwa z tytułu akcyzy i VAT.
W związku z ewidentnymi korzyściami płynącymi z zastosowania takiego rozwiązania również w Polsce zwracam się do pana ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy minister gospodarki uważa za zasadne wprowadzenie opisanych powyżej zmian w regulacji obrotu lekkim olejem opałowym w odrębnej ustawie?
2. Czy Ministerstwo Gospodarki rozważa jeszcze inne, alternatywne rozwiązanie tego problemu?
Poseł Adam Stanisław Szejnfeld
Warszawa, dnia 14 stycznia 2002 r.