W związku z wejściem w życie rozporządzenia ministra finansów z dnia 19 grudnia 2001
W związku z wejściem w życie rozporządzenia ministra finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego (DzU nr 148, poz. 1655) zwracam się do pana ministra z interpelacją dotyczącą wyjaśnienia:
1) umocowania prawnego do zredagowania § 6 rozporządzenia,
2) motywów, które skłoniły do takiej redakcji tego paragrafu,
3) działań organizacyjnych podjętych w nadzorowanym przez pana ministra resorcie w celu wykorzystania dziesiątków tysięcy odebranych oświadczeń i opisanych faktur.
§ 6 ww. rozporządzenia stanowi, iż podatnik sprzedający wyroby określone w § 4 ust. 1 (czyli olej opałowy) jest obowiązany w przypadku tej sprzedaży:
1) osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą - do uzyskania od nabywcy oświadczenia o przeznaczeniu nabywanych wyrobów, uprawniającego do stosowania stawek wymienionych w poz. 1 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia; oświadczenie może być złożone w wystawianej fakturze VAT, a jeżeli jest składane odrębnie, powinno zawierać dane dotyczące nabywcy, datę złożenia tego oświadczenia oraz powinno być dołączone do kopii faktury VAT,
2) osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania od nabywcy oświadczenia stwierdzającego, iż nabywane wyroby są przeznaczone na cele opałowe; oświadczenie to powinno być dołączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy.
2. Oświadczenie powinno zawierać co najmniej:
1) imię i nazwisko nabywcy,
2) adres zamieszkania nabywcy,
3) określenie ilości nabywanego oleju opałowego,
4) określenie ilości posiadanych urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu), gdzie znajdują się urządzenia, jeżeli jest ono inne niż adres wymieniony w pkt. 2,
5) wskazanie rodzaju i typu urządzeń grzewczych,
6) datę i miejsce wystawienia oświadczenia oraz podpis składającego oświadczenie.
3. Importer wyrobów określonych w § 4 ust. 1 jest obowiązany do złożenia w urzędzie celnym oświadczenia, że przywożone wyroby zostaną przeznaczone na cele opałowe lub będą odprzedane z przeznaczeniem na cele opałowe.
4. Podatnik jest obowiązany do przechowywania dokumentacji, o której mowa w ust. 1 i 2, w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym dokumenty te wystawiono.
5. W przypadku niezłożenia oświadczeń, o których mowa w ust. 1-3, przepisy § 5 stosuje się odpowiednio.
Powszechnie znany jest problem wykorzystania oleju opałowego do napędzania silników samochodów i maszyn. Bez wątpienia działania zmierzające do ukrócenia tego procederu są zasadne. Jednakże sposób nałożenia kolejnych obowiązków na dystrybutorów paliw, a nie na wykorzystujących paliwa sprzecznie z przeznaczeniem, budzi wątpliwości.
Po pierwsze, trudno mówić o współpracy i konsultacji aktu prawnego ze strony służb pana ministra z reprezentacją dystrybutorów zrzeszonych w Polskiej Izbie Paliw Płynnych, skoro projekt przedłożony został Izbie zaledwie na parę godzin przed upływem terminu do wyrażenia stanowiska.
Wypada także wyrazić ubolewanie, iż Izba nie doczekała się ze strony pana ministra odpowiedzi na swoje wystąpienie z 11 stycznia br., które pozwalam sobie załączyć.
Po drugie, obciążanie dystrybutorów obowiązkiem identyfikacji osób zakupujących olej opałowy oraz odbierania oświadczeń o sposobie wykorzystania oleju, bez zbudowania rzeczywistych i dotkliwych sankcji, wydaje się tylko biurokratycznym zabiegiem. Obawiam się, iż wysiłek dystrybutorów włożony w zebranie i zarchiwizowanie na wiele lat setek tysięcy oświadczeń lub opisanych faktur nie zostanie należycie wykorzystany przez służby kontrolne, które nie będą w stanie przerobić tak ogromnej masy dokumentów.
Po trzecie, co wydaje się najważniejsze, należy mieć też świadomość, że nowe obowiązki na podatników nałożone zostały aktem niższej rangi niż ustawa. Mam wątpliwość, czy rozporządzenie ministra o podatku akcyzowym jest dobrym miejscem na ustanowienie tych obowiązków, skoro w § 1 tegoż aktu określono enumeratywnie zakres regulacji do zapisów dotyczących:
1) szczególnego momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym,
2) danych, które powinny zawierać faktury wystawiane przez podatników podatku akcyzowego,
3) podstawy opodatkowania akcyzą w przypadku, gdy podatnikami akcyzy są osoby lub jednostki inne niż określone w art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, zwanej dalej ˝ustawą˝,
4) obniżki stawek akcyzy określonych w art. 37 ust. 1 ustawy oraz warunków ich stosowania,
5) zwolnienia niektórych wyrobów od akcyzy,
6) stawki kwotowej akcyzy dla papierosów,
7) szczegółowych warunków i trybu zwrotu akcyzy w eksporcie,
8) okresów i terminów płatności akcyzy oraz trybu jej zapłaty,
9) niektórych grup podatników zwolnionych z obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym,
10) podatników uprawnionych do obniżenia podatku należnego od towarów i usług lub obniżenia akcyzy o kwotę akcyzy naliczoną przy nabyciu lub imporcie wyrobów akcyzowych oraz warunków i trybu jej zwrotu,
11) zwolnienia od akcyzy stosowanego do dnia 31 grudnia 2002 r. oraz szczegółowych warunków stosowania tych zwolnień.
Zapis § 6 stoi więc w sprzeczności z zakresem regulacji, do której upoważniony został pan minister.
Z tych też względów może okazać się, że obowiązek ten wprowadzony został sprzecznie z delegacją ustawową i nie utrzyma się w procedurze zaskarżenia, co nadwerężyłoby już i tak nadwątlone zaufanie obywateli do instytucji państwa prawa.
Chciałbym jednocześnie podkreślić swoje zainteresowanie i poparcie dla przeciwdziałania niezgodnemu z prawem procederowi wykorzystywania dotowanego paliwa opałowego do celów transportowych.
O wiele korzystniejsze byłoby wprowadzenie kompleksowych rozwiązań ustawowych, które mogłyby zarówno nałożyć powinności na dystrybutorów, jak i sankcje karne na osoby, które wykorzystują paliwo do celów sprzecznych z przeznaczeniem.
Z tych też względów wnoszę o:
1. Wnikliwą ocenę prawną zgodności § 6 z § 1 rozporządzenia oraz delegacją ustawową.
2. Informację, czy i jak organy państwa przygotowane są do weryfikacji i wykorzystania oświadczeń.
3. Określenie przyczyn tak późnego przesłania dokumentu do konsultacji oraz braku odpowiedzi na wystąpienie Polskiej Izby Paliw Płynnych.
Poseł Bogdan Zdrojewski
Warszawa, dnia 26 lutego 2002 r.