Z analizy danych liczbowych przedstawionych przez gminy wynika, iż nastąpiło znaczące obniżenie kwoty subwencji
Z analizy danych liczbowych przedstawionych przez gminy wynika, iż nastąpiło znaczące obniżenie kwoty subwencji przypadającej na jednego ucznia, i to zarówno przy obliczeniach wg uczniów fizycznych, jak i po zastosowaniu odpowiednich wag wg uczniów przeliczeniowych.
Już w roku 2001 otrzymana subwencja oświatowa pokrywała wydatki związane z prowadzeniem szkół (bez zadań własnych gmin) w ok. 70%. Realne zmniejszenie subwencji na rok 2002 powoduje kontynuowanie praktyki przerzucania na organy prowadzące wydatków, które ustawowo winny być pokryte przez budżet państwa.
Jest to szczególnie uciążliwe w warunkach gmin ˝bieszczadzkich˝, w których konieczność zapewnienia finansowania jednostek oświatowych powoduje ograniczenie możliwości zabezpieczenia pozostałych, równie ważnych dla mieszkańców, zadań własnych gmin.
Konieczność zabezpieczenia wydatków bieżących związanych z finansowaniem oświaty odbywa się również kosztem oświaty, gdyż gminy nie są w stanie ani całkowicie ze środków własnych, ani korzystając z dotacji, realizować niezbędnych inwestycji oświatowych, remontów, modernizacji ani zakupu pomocy dydaktycznych oraz szkoleń nauczycieli.
Ta sytuacja może w niedalekiej przyszłości niekorzystnie rzutować na jakość procesu dydaktycznego oraz poziom umiejętności i kompetencji uczniów.
Wszystkie gminy w obu powiatach podjęły w ubiegłych latach szereg działań zmierzających do maksymalnej i dostosowanej do naszych warunków geograficznych racjonalizacji sieci szkół. Pomimo to, ze względu na wyjątkowo niski wskaźnik liczby mieszkańców przypadających na 1 km2 nie są w stanie sprostać wymogom standardów bez szkody dla uczniów.
Organizacja dowozu, konieczność organizowania zajęć świetlicowych dla oczekujących uczniów i wydłużenie ponad możliwości dzieci czasu codziennego dowozu nie tylko nie obniżyłyby kosztów funkcjonowania szkół, ale też odbiłyby się niekorzystnie na kondycji psychofizycznej uczniów.
We wspomnianych gminach ze względu na warunki klimatyczne występuje znacznie wydłużony, w porównaniu do przeciętnego, okres grzewczy, charakteryzujący się również większym spadkiem temperatur. Warunki te, oprócz zwiększenia kosztów ogrzewania budynków, powodują też ich szybszą degradację.
Pomimo spadku realnej wartości subwencji nakładane są na gminy dodatkowe zadania związane z utrzymaniem uczniów - jak rządowy program dożywiania. Ustalone w programie kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o bezpłatny posiłek dla dziecka powoduje w przypadku naszych gmin konieczność zapewnienia ciepłego posiłku dla ok. 90% uczniów.
Przy założeniu zapewnienia finansowania ze strony gminy na poziomie 30% wartości programu skutkuje to wzrostem o ok. 400% kwoty wykładanej na ten cel przez gminy.
Dożywianie uczniów jest jednym z zadań pomocy społecznej. Takie skupienie się na jednej grupie odbiorców niekorzystnie wpłynie na inne obszary działań socjalnych.
Nie jest również na dzień dzisiejszy znana kwota dofinansowania ze strony budżetu państwa, natomiast w wyniku akcji medialnej zostały niewspółmiernie do tempa realizacji programu rozbudzone oczekiwania i wymagania rodziców.
Szkoły na terenie gmin bieszczadzkich prowadzą aktywne działania zmierzające do pozyskiwania zarówno środków pozabudżetowych, jak i darowizn od firm i osób prywatnych. Wszelkie pozyskane kwoty są przeznaczane na potrzeby uczniów - sfinansowanie dożywiania, zakup książek i artykułów papierniczych. Uczniowie są również adresatami akcji charytatywnych - np. jesienne wyprawki szkolne.
O ile jednak ciągle można znaleźć chętnych do niesienia pomocy dzieciom, to nikt nie dofinansuje bieżącego działania oświaty. Ze względu na wysoką w Bieszczadach stopę bezrobocia nie jest możliwe odwoływanie się do ofiarności rodziców w tym względzie.
Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, pragnę zapytać panią minister: Czy zamierza pani zwiększyć subwencję dla bieszczadzkich gmin, która będzie jednym z ważniejszych czynników wyrównywania szans edukacyjnych uczniów z tych terenów?
Poseł Elżbieta Łukacijewska
Warszawa, dnia 26 lutego 2002 r.