Szanowna Pani Minister! Zwracam się do pani z prośbą o podjęcie działań zmierzających do
Szanowna Pani Minister! Zwracam się do pani z prośbą o podjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia przyczyn, w mojej ocenie bezprawnych, działań Sądu Rejonowego w Gorlicach. Proszę też o podjęcie działań mających na celu zapobieżenie powstaniu podobnych sytuacji w przyszłości.
Rzecz dotyczy sanktuarium - kaplicy na Górze Jawor k. Wysowej, przekazanej w 1957 r. w użytkowanie Kościołowi prawosławnemu, którego wierni dokonali jej remontu i przywrócili do funkcji sakralnych (użytkująca kaplicę do 1957 r. Straż Graniczna używała jej jako szaletu). Zbudowana w latach 30. ubiegłego wieku kaplica znajduje się na gruntach (dz.ew. nr 781 w Wysowej) stanowiących po przesiedleniach w ramach akcji ˝Wisła˝ własność skarbu państwa (Oddz. 237 Nadleśnictwa Łosie). Kaplica pozostaje w użytkowaniu Kościoła prawosławnego, gdyż ustawa o stosunku państwa do PAKP z dnia 4 lipca 1991 r. wyłączyła z zasady przekazywania z mocy prawa nieruchomości pozostających w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu Kościoła ˝obiektów pounickich˝. Mając na uwadze zapewnienie spokoju międzywyznaniowego, ustawodawca uniemożliwił jakiekolwiek próby odbierania świątyń, wyłączając spod postępowania regulacyjnego przed Komisją Majątkową Kościoła katolickiego nieruchomości, które były ˝własnością diecezji, parafii, klasztorów lub innych instytucji greckokatolickich, a pozostających w dniu wejścia w życie ustawy (chodzi tu o art. 62 ustawy o stosunku państwa do Kościoła katolickiego z dnia 17 maja 1988 r., z późn. zm.) we władaniu innych Kościołów i związków wyznaniowych˝.
Nie bacząc na powyższy przepis, Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego zgłosił do Komisji Majątkowej wniosek o przekazanie mu prawa własności do kaplicy na Górze Jawor. Z podobnym wnioskiem do Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego zgłosił się też Kościół prawosławny. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krakowie, uwzględniając postanowienia ww. ustaw, postanowiła nie podejmować żadnych działań do czasu zakończenia postępowania przed komisjami.
Mimo to dokonano podziału geodezyjnego działki nr 781, a Sąd Rejonowy w Gorlicach dokonał wpisu do księgi wieczystej jej części (nr 781/2) na rzecz ˝Cerkwi Grecko-Katolickiej pw. św. Michała w Wysowej˝.
Obecnie granica działki nr 781 dzieli kaplicę dokładnie na pół. Stworzono więc sytuację, w której świątynia prawosławna stoi w połowie na gruncie skarbu państwa, w połowie na gruncie będącym własnością innego kościoła. Stworzono w ten sposób ˝wymarzone˝ pole do międzywyznaniowych konfliktów, z trudnymi do przewidzenia skutkami. Prawosławna społeczność w Polsce, pamiętając zdarzania z nieodległej przeszłości (zburzenie przy udziale Policji i Wojska Polskiego ok. 180 cerkwi na Chełmszczyźnie i Podlasiu w 1938 r., seria podpaleń, m.in. cerkwi na św. Górze Grabarce w pierwszej połowie lat 90.), działania sądu w Gorlicach odbiera jako przejaw wrogiego działania władz państwowych, jako naruszenie konstytucyjnych norm równości obywateli i kościołów.
W związku z powyższym uprzejmie proszę panią minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie przesłanki skłoniły sąd do naruszenia postanowień ustaw regulujących stosunek państwa do Kościoła katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego?
2. Jakie działania zamierza podjąć resort sprawiedliwości, by przywrócić zgodne z obowiązującym prawem zasady regulowania roszczeń majątkowych osób prawnych Kościoła katolickiego?
3. Czy resort sprawiedliwości zamierza podjąć działania mające na celu załagodzenie odczuć krzywdy i niepokoju wśród ludności wyznania prawosławnego, wywołanych działaniem sądu w Gorlicach?
Poseł Eugeniusz Czykwin
Białystok, dnia 13 marca 2002 r.