Powiatowe urzędy pracy na realizację zadań określonych w art. 57 ustawy o zatrudnieniu i
Powiatowe urzędy pracy na realizację zadań określonych w art. 57 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (m.in. na zasiłki, zasiłki przedemerytalne, świadczenia przedemerytalne, składki ZUS za bezrobotnych z prawem do zasiłku, aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu) otrzymują środki Funduszu Pracy z Krajowego Urzędu Pracy.
Z napływających do mnie sygnałów z powiatowych urzędów pracy wynika, że od początku br. brak jest wpływu środków z Funduszu Pracy na realizację programów rynku pracy, a także występują trudności związane z niedoszacowaniem środków na wypłaty zasiłków i świadczeń przedemerytalnych. Pozwolę sobie na zasygnalizowanie problemów Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku, bowiem z mojego rozeznania wynika, że z podobnymi kłopotami borykają się również inne urzędy pracy w kraju.
Trudna sytuacja Funduszu Pracy przeznaczonego na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu trwa od 2000 r. Z powodu braku środków Funduszu Pracy Powiatowy Urząd Pracy w Białymstoku nie uregulował w 2000 r. zobowiązań wobec swoich partnerów, wynikających z zawartych umów wysokości 1 615 803 zł, w tym wymagalnych na 31.12.2000 r. w kwocie 1 187 451 zł. W kwietniu 2001 r. starosta pow. białostockiego otrzymał decyzję prezesa KUP określającą limit środków Funduszu Pracy na realizację aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu w wysokości 4 478 400 zł. Ponadto zgodnie z kontraktem zawartym w lipcu 2001 r. pomiędzy prezesem Krajowego Urzędu Pracy i starostą białostockim decyzją finansową z dnia 14.08.2001 r. przyznane zostały środki w wysokości 26 887 zł na realizację programu ˝Młodzież dla historii˝. W oparciu o powyższe decyzje Powiatowy Urząd Pracy realizował aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu:
- zawierano z pracodawcami umowy o zorganizowanie miejsc pracy osobom bezrobotnym w ramach prac interwencyjnych,
- zawierano umowy o zorganizowanie miejsc pracy bezrobotnym absolwentom szkół w ramach refundacji absolwenckich,
- organizowano miejsca odbywania stażu absolwentom szkół ponadpodstawowych,
- organizowano szkolenia i przekwalifikowania osób bezrobotnych zwiększające szansę na uzyskanie zatrudnienia.
Zgodnie z treścią zawieranych umów z pracodawcami starosta zobowiązał się do zwrotu poniesionych przez pracodawcę części kosztów w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku refundującego. Jednostkom szkolącym starosta ma obowiązek pokryć koszty szkolenia w terminie 14 dni od wystawienia rachunku.
Niezależnie od decyzji finansowej Krajowego Urzędu Pracy stanowiącej gwarancje na uzyskanie przez starostę środków FP na realizacje swoich zadań, nie wpływały one na konto urzędu. Sytuacja ta spowodowała kumulacje zaległości w regulowaniu zobowiązań wobec partnerów współpracujących z urzędem. Każdego dnia wpływały wezwania do zapłaty należności wraz z odsetkami za zwłokę. Urząd był postrzegany jako niewiarygodny dłużnik, co nie wpływało korzystnie na współpracę z partnerami rynku pracy. Ponadto został zachwiany wizerunek urzędu, z którego istoty działania wynika obowiązek łagodzenia i przeciwdziałania skutkom bezrobocia.
W 2001 r. starosta pow. białostockiego podejmował szereg działań w celu poprawienia sytuacji i wyegzekwowania od KUP należnych środków Funduszu Pracy. Bezpośrednie interwencje u posłów RP, senatora RP oraz przedstawicieli władzy samorządowej oraz u prezesa Krajowego Urzędu Pracy nie poprawiły w wystarczającym stopniu trudnej sytuacji FP. w 2001 r. starosta pow. białostockiego sześciokrotnie występował do prezesa KUP z pismami wzywającymi do uregulowania zaległych zobowiązań ciążących na staroście.
Wielokrotnie opisywane były zagrożenia wynikające z utraty płynności Funduszu Pracy, m.in. skutki finansowe w postaci ewentualnych odsetek karnych i kosztów sądowych, gwałtowny spadek liczby ofert pracy (w tym ofert prac subsydiowanych przy jednoczesnym wzroście liczby rejestrujących się osób bezrobotnych), utrata wiarygodności urzędu niekorzystnie wpływająca na współpracę z partnerami rynku pracy.
W wyniku tych działań wpływały niewielkie kwoty z Funduszu Pracy na realizację zobowiązań urzędu:
- w dniu 21.05.2001 r. kwota 456 580 zł,
- w dniu 25.06.2001 r. kwota 450 000 zł,
- w dniu 8.08.2001 r. kwota 70 000 zł,
- w dniu 31.08.2001 r. kwota 100 000 zł.
Od sierpnia ubiegłego roku starosta nie regulował już żadnych należności wobec pracodawców i jednostek szkolących. Stawiało to urząd w złym świetle. Pracodawcy w formie pisemnej i telefonicznej wrażali swoje niezadowolenie oraz informowali, że w przyszłości nie podejmą się współpracy z PUP. Sytuacja stawała się dramatyczna. Nieoczekiwanie 28.12.2001 r. na konto Powiatowego Urzędu pracy w Białymstoku wpłynęło 2 500 000 zł. Pozwoliło to na uregulowanie wszystkich zobowiązań wynikających ze złożonych przez pracodawców do 28.12.2001 r. wniosków oraz przedłożonych przez jednostki szkolące rachunków. Ogółem na dzień 31.12.2001 r. zrealizowano zobowiązania na kwotę 3 624 642,63 zł.
Fakt, iż wreszcie dostrzeżono wagę problemu bezrobocia, które nie może ulegać zmniejszeniu bez udziału współpracujących z urzędem pracodawców, napawa optymizmem.
Nowy 2002 r. urząd pracy rozpoczął z nadzieją, że problemy z płynnością FP, jakie występowały w 2000 r. i 2001 r. nie powtórzą się. Jednakże w 2002 r. pozostają do uregulowania zobowiązania wynikające z wniosków złożonych po 28.12.2001 r., a także zobowiązania podjęte w 2001 r. przechodzące do realizacji w 2002 r. Na dzień 28.02.2002 r. kwota ww. zobowiązań wynosiła 381 275 zł, w tym kwota zobowiązań wymagalnych - 143 937 zł.
Krajowy Urząd Pracy pismem z 7.01.2002 r. poinformował starostę pow. białostockiego, iż w 2002 r. Powiatowy Urząd Pracy będzie dysponował środkami FP na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu w wysokości 60% limitu ubiegłorocznego. Biorąc pod uwagę powyższą informację, a także zasadę obowiązującą w okresie prowizorium budżetowego, polegającą na angażowaniu miesięcznie 1/12 limitu przewidzianych środków FP, urząd w II połowie stycznia rozpoczął realizację aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu.
Na dzień 28.02.2002 r. podjęte zobowiązania w 2002 r. wynoszą 300 750 zł i z każdym upływającym miesiącem będą wyższe.
Kłopoty z Funduszem Pracy i nieterminowe wywiązywanie się PUP z zobowiązań wobec współpracujących partnerów rynku pracy spowodowały utratę wiarygodności urzędu. Część pracodawców i jednostek szkolących nieufnie odnosi się do inicjatyw nawiązania współpracy w 2002 r. Odbudowanie wizerunku urzędu jako profesjonalnego i solidnego partnera będzie możliwe jedynie poprzez terminowe wywiązywanie się z finansowych zobowiązań w 2002 r. Do dnia 11.03.2002 r. na konto PUP nie wpłynęły jednak środki FP z przeznaczeniem na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu.
Niepokojący i niezwykle uciążliwy dla niezachwianej realizacji zadań urzędu jest także brak płynności wpływu środków Funduszu Pracy w wysokościach zapewniających pełne i terminowe wypłaty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków i świadczeń przedemerytalnych dla osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Białymstoku.
Środki Funduszu Pracy do urzędów pracy przekazuje jego dysponent - Krajowy Urząd Pracy. Wysokość miesięcznej dotacji na wypłaty zasiłków i innych obligatoryjnych świadczeń dla danego urzędu jest ustalana przez KUP na podstawie wydatków wykazanych w sprawozdaniu MPiPS-02 za poprzedni miesiąc.
Od czerwca 2001 r. nagminnie powtarzają się sytuacje zagrożenia braku środków na terminowe wypłaty. Powiatowy Urząd Pracy na bieżąco porównuje posiadane środki ii prawdopodobne kwoty wypłat. W przypadku przewidywanego braku środków podejmuje telefoniczne i pisemne interwencje w KUP. W takich przypadkach środki były uzupełniane lub też dokonywano wypłat z limitu przewidzianego na następny miesiąc. W ubiegłym roku trzykrotnie, tj. w czerwcu, wrześniu i październiku, brakujące środki na wypłaty zostały ˝pożyczone˝ ze środków budżetowych. Brak zabezpieczenia środków we właściwej wysokości spowodował kilkakrotnie nieopłacenie w terminie składek na ubezpieczenie społeczne od zasiłków dla bezrobotnych. Naraziło to urząd na dodatkowe koszty, bowiem zmuszeni byliśmy zapłacić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych odsetki za zwłokę.
Przypadki zagrożenia braku środków na wypłaty zasiłków, zasiłków i świadczeń przedemerytalnych nasiliły się od stycznia br. Zapowiedź likwidacji zasiłków przedemerytalnych i zmiany przepisów dotyczących świadczeń przedemerytalnych od 1 stycznia 2002 r. spowodowała w grudniu ub.r. zwiększony napływ bezrobotnych nabywających prawo do zasiłków i świadczeń według starych zasad. Było to powodem znacznego wzrostu kwot wypłat w styczniu i lutym br. Niedoszacowanie przez KUP przewidywanych wypłat w styczniu i opóźnienie w przekazaniu właściwej kwoty spowodowało niewypłacenie w terminie zasiłków i świadczeń przedemerytalnych w dniach 24 i 25 stycznia. Zaistniała sytuacja wywołała niepokój, niezadowolenie i liczne interwencje osób zainteresowanych.
Problem bezrobocia ma wymiar ponadlokalny, a z kłopotami podobnymi do przedstawionych powyżej styka się w codziennej pracy znaczna większość urzędów pracy w Polsce.
Biorąc pod uwagę znaczenie powyższych problemów, wrażam nadzieję, że zechce pan minister zainteresować się ww. tematem i podjąć stosowne działania w kierunku rozwiązania wskazanych w piśmie trudności.
Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Jakie działania zamierza podjąć resort kierowany przez pana w celu poprawienia sytuacji finansowej urzędów pracy?
Jaka jest przyczyna, że pieniądze przekazywane na wypłatę zasiłków trafiają do urzędów pracy z opóźnieniem?
Z poważaniem
Poseł Barbara Ciruk
Białystok, dnia 12 kwietnia 2002 r.