Interpelacja w sprawie jednoznacznego określenia, czy niedopełnienie przez dyrektora szkoły obowiązku dokonania oceny pracy
Interpelacja w sprawie jednoznacznego określenia, czy niedopełnienie przez dyrektora szkoły obowiązku dokonania oceny pracy nauczyciela lub nieprawidłowo zawarta z nauczycielem umowa o pracę na czas określony uniemożliwia nadanie z mocy prawa stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego nauczycielowi w świetle art. 28 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy Karta nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 11, poz. 1194).
Uprzejmie proszę panią minister o jednoznaczne udzielenie odpowiedzi na przedstawioną interpelację poselską.
Wejście w życie ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy Karta nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 111, poz. 1194) stworzyło możliwość uzyskania z mocy prawa stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Zgodnie z art. 28 pkt 1 cytowanej ustawy nauczyciele, którzy byli zatrudnieni w dniu 21 października 2001 r. w przedszkolu, szkole lub placówce w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru godzin i spełniali w dniu 31 sierpnia 2000 r. warunki określone w art. 10 ust. 2 ustawy Karta nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r., mogą ubiegać się o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa. W świetle tych przepisów art. 10 ust. 2 umożliwiał nawiązanie z nauczycielem stosunku pracy przez mianowanie, jeżeli nauczyciel spełniał m.in. dwa warunki określone w:
- pkt. 6 - nauczyciel może być zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony,
- pkt. 7 - bezpośrednio przed 31 sierpnia 2000 r. wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez co najmniej 3 lata i w tym okresie uzyskał 2 oceny co najmniej wyróżniające, na zasadach i w trybie określonych w art. 6a Karty nauczyciela, lub bezpośrednio przed 31 sierpnia 2000 r. wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez 4 lata pracy i na koniec 4 roku uzyskał co najmniej ocenę dobrą.
Aby uzyskać mianowanie z mocy prawa na podstawie art. 28 pkt 1, nauczyciel musi spełniać wszystkie warunki określone w art. 10 ust. 2 ustawy Karta nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r., a więc również określone w pkt. 6 i 7.
Weryfikacja wniosków nauczycieli o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego z mocy prawa wykazała, że w niektórych przypadkach nauczyciele nie spełniają tylko wymagań określonych w art. 10 ust. 2 pkt 6 lub pkt 7 ustawy Karta nauczyciela przed nowelizacją w dniu 6 kwietnia 2000 r. W każdym z tych przypadków odmowa nadania mianowania wynika z nieprawidłowej realizacji przez dyrektorów szkół przepisów ustawy Karta nauczyciela i aktów wykonawczych do tej ustawy.
Art. 10 ust. 4 ustawy Karta nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym przed 6 kwietnia 2000 r., wskazywał, że z nauczycielem posiadającym wymagane kwalifikacje i rozpoczynającym pracę w szkole stosunek pracy należało nawiązywać na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Nawiązanie stosunku pracy z nauczycielem na czas określony mogło nastąpić wyłącznie w wypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela. Jednakże dyrektor szkoły nie zawsze dostosowywał się do obowiązujących przepisów, o czym świadczą dokumenty złożone przez nauczycieli-wnioskodawców. Pomimo spełniania przez nauczyciela wymogów kwalifikacyjnych, jak również nieistnienia przesłanek do zawarcia umowy na czas określony, dyrektor - kierując się nieznanymi racjami - zawierał z nauczycielem umowy na czas określony, na kolejne lata szkolne. W chwili obecnej nauczyciel pracuje na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej na czas określony. Od 1 września br. dyrektor (najprawdopodobniej) nie nawiąże z nauczycielem nowej umowy.
Skutkiem wykazanych nieprawidłowości, niezawinionych przez nauczyciela, jest niemożność nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego z mocy prawa, który spełnia wszystkie wymogi określone w art. 10 ust. 2 Karty nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r., z wyjątkiem pkt. 6.
Innym powtarzającym się przypadkiem, blokującym nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego z mocy prawa, jest nieprzestrzeganie okresów dokonywania ocen pracy nauczycieli, ustalonych w art. 6a ust.1 Karty nauczyciela sprzed nowelizacji lub niedokonanie oceny pracy nauczyciela. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 19 lutego 1997 r. w sprawie kryteriów oraz szczegółowych zasad i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz zadań i obowiązków dyrektora szkoły w zakresie opieki nad nauczycielami rozpoczynającymi pracę w zawodzie (DzU z 1997 r. nr 18, poz. 101, ze zm.) dyrektor szkoły był obowiązany przestrzegać okresów dokonywania ocen pracy nauczycieli, ustalonych w art. 6a ust. 1 Karty nauczyciela, co było równoznaczne z obowiązkiem dokonywania oceny nauczyciela w ogóle.
Niedopełnienie tego obowiązku przez dyrektora powoduje, że nauczyciel-wnioskodawca nie spełnia wymogu określonego w art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy Karta nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r., niezbędnego do nadania mu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego z mocy prawa.
W związku z tym istnieje wątpliwość, czy naruszenie przez dyrektora przepisów prawa, wpływające negatywnie na prawo nauczyciela do uzyskania mianowania z mocy prawa, może stanowić podstawę do odmowy nauczycielowi nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego?
Z poważaniem
Poseł Edward Maniura
Lubliniec, dnia 22 kwietnia 2002 r.