Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie określenia wysokości odsetek
Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (DzU nr 117, poz. 1009) kierowany przez pana rząd dokonał kolejnej obniżki wysokości odsetek ustawowych - z 20 do 16% w stosunku rocznym. Tym sposobem za kadencji pańskiego rządu stopa odsetek ustawowych została już obniżona o blisko połowę z (30% obowiązujących do 15 grudnia 2001 r.).
W imieniu Społecznego Zespołu Konsultacyjnego ds. Usprawnienia Płynności Rozliczeń Finansowych w Budownictwie przy moim biurze poselskim zwróciłem się w kwietniu ubiegłego roku z interpelacją do pana Jerzego Buzka - ówczesnego prezesa Rady Ministrów w sprawie zmiany dotychczasowego sposobu określania wysokości odsetek ustawowych. Zespół złożony z przedstawicieli pracodawców dużych firm budowlanych, ekspertów z zakresu budowlanych procesów inwestycyjnych, przedstawicieli sektora bankowego oraz szefów związków pracodawców i związków zawodowych branży budowlanej wystąpił o wprowadzenie takiego systemu naliczania odsetek ustawowych, który stałby się instrumentem skutecznego nacisku na nieuczciwych dłużników. Zbyt niskie odsetki sprzyjają występującemu już podówczas, a nasilającemu się obecnie zjawisku powszechnych zadłużeń i zatorów płatniczych. W odpowiedzi na interpelację pan Janusz Niedziela - sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości przyznał, że ˝(...) gdy wysokość odsetek ustawowych jest porównywalna z ceną kredytu, a przedsiębiorcy nie określą wyższych odsetek na wypadek opóźnienia, dłużnik nie odczuwa presji na dotrzymanie terminów zapłaty. Opóźnienie w zapłacie staje się dla dłużnika sposobem finansowania własnej działalności. Tymczasem dla małych firm zaspokajanie w terminie ich wierzytelności jest często warunkiem utrzymania płynności finansowej i - co za tym idzie - utrzymania się na rynku˝.
Wynika z tego, że rząd dostrzega problem. W tym kontekście niezrozumiała jest bezradność rządu, który nie potrafił podjąć do tej pory żadnych skutecznych działań zaradczych. Zatory pęcznieją, a rząd miast likwidować przyczyny tego stanu rzeczy, który wydatnie hamuje rozwój gospodarczy, grozi protestem społecznym i wymusza doraźne działania nadzwyczajne, jak chociażby podejmowane ostatnio inicjatywy oddłużeniowe, jeszcze dolewa oliwy do ognia, obniżając wysokość odsetek ustawowych.
W tym miejscu pragnę zwrócić uwagę na zarzut, jaki został sformułowany w oficjalnym stanowisku rządu (pismo o znaku DSP-140-39(2)/02 z 8 czerwca 2002 r.) do poselskiego projektu ustawy o gwarancji płatności budowlanych (druk nr 452). Krytykowany przez rząd projekt zmierza do likwidacji zatorów płatniczych w budownictwie, toteż rząd zarzuca mu partykularyzm branżowy. Przytaczam odpowiedni cytat ze stanowiska rządu:
˝Projekt ustawy obejmuje ochroną sektor budowlany, tymczasem aby zadośćuczynić konstytucyjnej zasadzie równości podmiotów, należałoby objąć podobną ochroną inne kategorie usług oraz inne sektory gospodarki. Wprowadzenie jednak do powszechnego zastosowania rozwiązań analogicznych do zaproponowanych przez projektodawców ustawy jest nierealne z przyczyn finansowych oraz systemowych˝,
Innymi słowy: jest źle i tak ma pozostać, bo systemowa poprawa sytuacji w całej gospodarce jest niemożliwa, a polepszenie jej w niektórych tylko sektorach jest niesprawiedliwe. Otóż ostatnia obniżka wysokości odsetek ustawowych, a więc osłabienie instrumentu, który ma oddziaływanie systemowe na całą gospodarkę, wskazuje na to, że rząd o wiele bardziej skłonny jest sprawiedliwie i równo pogorszyć sytuację wszystkim, niż dopuścić do tego, aby poprawa nastąpiła tylko w niektórych sektorach. Chyba że chodzi o podmioty państwowe - największych dłużników i głównych sprawców syndromu zatorów płatniczych, którym nie tyko daruje się część zadłużenia, ale i poprawia ich sytuację kosztem wierzycieli, obniżając wysokość odsetek ustawowych. Zapomina się, że na końcu łańcuszka wierzycieli znajdują się zawsze mali przedsiębiorcy, którzy bankrutują, lub pracownicy, którzy nie otrzymują pensji.
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Na jakich przesłankach oparł rząd swoją decyzję o kolejnej obniżce wysokości odsetek ustawowych?
2. Czyim interesom służy obniżka odsetek w sytuacji powszechnie występujących zatorów płatniczych?
3. Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu systemowego rozwiązania problemu zatorów płatniczych w całej gospodarce? Proszę o przedstawienie projektów rozwiązań i harmonogramu.
Łączę wyrazy szacunku
Poseł Zbigniew Janowski
Warszawa, dnia 21 sierpnia 2002 r.