Szanowny Panie Ministrze! Od kilku miesięcy trwa poważny konflikt, który powstał pomiędzy Zakładami Przemysłu
Szanowny Panie Ministrze! Od kilku miesięcy trwa poważny konflikt, który powstał pomiędzy Zakładami Przemysłu Ciągnikowego ˝Ursus˝ SA a głównymi producentami i dystrybutorami części zamiennych do ciągników ˝Ursus˝. Konflikt ten jest na tyle istotny, że już powoduje załamanie się krajowego rynku części zamiennych do ciągników ˝Ursus˝ i ma negatywny wpływ na produkcję rolną.
W marcu br. ZPC ˝Ursus˝ SA i Fabryka Ciągników ˝Ursus˝ Sp. z o.o. zwróciły się pisemnie do krajowych producentów i dystrybutorów z żądaniem natychmiastowego zaprzestania działań niezgodnych z dyspozycjami ustaw:
- o prawie własności przemysłowej i
- o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Działania te polegają zdaniem ZPC ˝Ursus˝ SA i Fabryki Ciągników ˝Ursus˝ Sp. z o.o. na jakoby niezgodnym z prawem używaniem przez producentów i dystrybutorów ich chronionych znaków towarowych, jak również niezgodnym z prawem używaniem katalogowego oznaczenia numerycznego części zamiennych do ciągników ˝Ursus˝. Kwestionowane jest przy tym zarówno prowadzenie obrotu częściami zamiennymi wyprodukowanymi przez spółki zależne lub powiązane z ZPC ˝Ursus˝ SA, jak i przez niezależnych producentów.
Stosownie do uzyskanych przez producentów i dystrybutorów zapewnień spółki należące w przeszłości do Zrzeszenia Przemysłu Ciągnikowego ˝Ursus˝ uzyskały prawo do używania firmy ˝Ursus˝ oraz stosowanych znaków towarowych. Co więcej, obecne przedsiębiorstwo ZPC ˝Ursus˝ SA wymagało w przeszłości stosowania przez te podmioty, wówczas spółki zależne, zarówno firmy, jak i znaków towarowych ˝Ursus˝ przy wprowadzaniu do obrotu części zamiennych do ciągników marki ˝Ursus˝. Zmiana stanowiska w tej kwestii nastąpiła dopiero na początku marca 2002 r. co można traktować jako cofnięcie upoważnienia do stosowania takich oznaczeń.
Jednak obecnie ZPC ˝Ursus˝ SA kwestionuje prawo do dokonywania dalszego obrotu jakimikolwiek częściami oznaczonymi nazwą lub logo ˝Ursus˝, nawet jeżeli części te zostały już wprowadzone do obrotu przed datą cofnięcia upoważnienia. Dotyczy to również nabytych w przeszłości od ZPC ˝Ursus˝ SA, a wyprodukowanych na zamówienie tej spółki lub jej poprzedników prawnych przez inne podmioty. Jest to w sposób oczywisty sprzeczne z art. 155 ust. 1 prawa własności przemysłowej. Części te zostały legalnie wprowadzone do obrotu i dalsza ich odsprzedaż nie podlega kontroli uprawnionego do znaku towarowego.
Co więcej ZPC ˝Ursus˝ SA kwestionuje prawo innych podmiotów do prowadzenia pod własną firmą produkcji i sprzedaży części zamiennych i akcesoriów przeznaczonych do ciągników marki ˝Ursus˝. Stanowisko takie jest pozbawione jakiejkolwiek podstawy prawnej. Roszczenie ZPC ˝Ursus˝ SA nie wynika z żadnego przepisu ustawowego ani też z zaciągniętych przez firmy zobowiązań. Jest to zresztą w sposób oczywisty sprzeczne z powszechną praktyką w obrocie zarówno na rynku polskim jak i światowym.
Przykładowo: sprawa ta była przedmiotem dyrektywy Komisji Europejskiej z 21 grudnia 1988 r. nr 89/104/EEC w sprawie dostosowywania prawa krajów członkowskich w zakresie znaków towarowych, opublikowanej w Oficjalnym Dzienniku Komisji Europejskiej (O.JI. 1992.6.35). Mimo że obecnie dyrektywy Komisji nie wiążą polskiego ustawodawcy, ani tym bardziej sądów, może ona być przykładem logicznego rozumowania zapewniającego swobodę uczciwej działalności gospodarczej, rozwój i wzrost konkurencji oraz swobodny przepływ towarów. Zgodnie z art. 6.1.c. dyrektywy prawo ze znaku towarowego nie uprawnia osoby uprawnionej ze znaku do zabronienia używania znaku towarowego w prowadzonej działalności gospodarczej, gdzie jest to niezbędne do wskazania przeznaczenia lub sposobu użycia towarów, w szczególności jako akcesoriów lub części zamiennych, pod warunkiem używania ich w sposób uczciwy w działalności produkcyjnej lub handlowej. Stanowisko to idzie znacznie dalej, gdyż nie tylko przyjmuje swobodę produkcji części zamiennych bez zgody producenta wyrobu finalnego, ale także dozwala na używanie jego znaku towarowego bez odrębnie wyrażonej zgody.
Nadto ZPC ˝Ursus˝ SA zmierza do zakazania producentom i dystrybutorom części zamiennych stosowania oznaczeń wskazujących na przeznaczenie części zamiennych. W szczególności zmierza do zakazania używania oznaczeń katalogowych części, jeżeli są zbieżne z oznaczeniami stosowanymi przez producenta. Jest to nie tylko absurdalne z praktycznego punktu widzenia, ale też w sposób oczywisty sprzeczne z art. 156 ust. 1 pkt. 2 i 3 Prawa własności przemysłowej, który uprawnienia takie przyznaje wprost.
W konsekwencji ZPC ˝Ursus˝ SA pod groźbą wszczęcia różnych działań nacisku, w tym prokuratorsko-śledczych, wymusza na firmach przystąpienie do tworzonej przez siebie nowej tzw. licencjonowanej sieci dystrybucji części zamiennych. Przystąpienie przez przedsiębiorstwa do tej sieci uwarunkowane jest wniesieniem wysokich opłat rocznych, zarówno po stronie producentów jak i dystrybutorów, w wielu przypadkach przekraczających ich dochody, a postrzeganych jako opłaty drakońskie o charakterze haraczu.
W ślad za tymi żądaniami przeprowadzane są akcje zastraszania dotychczasowych producentów i dystrybutorów części zamiennych pod nadzorem prokuratorsko-policyjnym, łącznie z zatrzymywaniem różnego rodzaju towarów niezbędnych do napraw ciągników.
W ostatnim czasie wg relacji przedsiębiorców uczestniczących w obrocie częściami zamiennymi do ciągników ˝Ursus˝ dochodzi nawet do takiej eskalacji żądań finansowych ze strony prezesa ZPC ˝Ursus˝ SA, że ustanawia on tzw. warunki wstępne przed przystąpieniem do autoryzacji producentów części zamiennych i zakupów licencji przez dystrybutorów polegających na ugodowym wpłaceniu na rachunek Fabryki Ciągników ˝Ursus˝ Sp. z o.o. olbrzymich, wielomilionowych kwot tytułem zadośćuczynienia za rzekomo poniesione straty przez ZPC ˝Ursus˝ SA i jego spółki zależne w ostatnich pięciu latach.
Przedstawione wyżej działania odbywają się, jak sądzę, przy wprowadzaniu w błąd organów ścigania co do istotnych elementów stanu faktycznego. Mają one wymusić na producentach i dystrybutorach części zamiennych przyjęcie warunków proponowanych przez ZPC ˝Ursus˝ SA.
Uprzejmie informuję pana ministra, że ZPC ˝Ursus˝ SA w praktyce w czasie swojego istnienia nie zajmowało się produkcją i dystrybucją większości części zamiennych, w tym zwłaszcza do ciągników, których montażu zaprzestano, pomimo ciążącego na nim w tym względzie obowiązku prawnego.
Odpowiedzialność za zabezpieczenie potrzeb w tym zakresie spadła na inne firmy. Z zadań tych firmy wywiązywały i wywiązują się należycie, zapewniając ciągłość dostaw części zamiennych do ich potencjalnych odbiorców, co pozwala utrzymać eksploatowane przez rolników ciągniki marki Ursus w ich sprawności technicznej.
Realizacja żądań ZPC ˝Ursus˝ SA i Fabryki Ciągników ˝Ursus˝ Sp. z o.o. spowoduje całkowity paraliż w zakresie obsługi rolnictwa w części zamienne. Działania te spowodują również poważne perturbacje w kilku tysiącach przedsiębiorstw branży agrotechnicznej i obsługi rolnictwa zatrudniających kilkanaście tysięcy pracowników.
Informuję pana ministra, że nie wszyscy prokuratorzy wydają nakazy przeszukania firm.
Stąd uprzejmie proszę pana ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy sposób, w jaki ZPC ˝Ursus˝ przy udziale policji i prokuratury egzekwuje rozprowadzane rzekomo z naruszeniem prawa części zamienne do ciągników ˝Ursus˝, jest zgodny z obowiązującym prawem?
2. Czy jeżeli ktoś, kto zaniechał swoich być może słusznych, choć problematycznych praw, nagle zaczyna je egzekwować, stosując przy tym zastraszanie, to jest to zgodne z obowiązującym w Polsce prawem?
3. Czy nie należałoby w tego rodzaju sporze powołać przez niezależny organ mediatora do zażegnania powstałego konfliktu?
4. Czy do czasu rozstrzygnięcia przez sądy, kto w sporze ma rację, nie należałoby zaniechać inicjowanych przez ZPC ˝Ursus˝ SA działań prokuratorsko-policyjnych i zabierania części zamiennych o kilkusettysięcznej wartości?
Z poważaniem
Poseł Grzegorz Woźny
Ostrów Wlkp., dnia 6 września 2002 r.