Szanowny Panie Premierze! W związku ze zgłoszonymi do mnie uwagami dotyczącymi funkcjonowania ustawy o
Szanowny Panie Premierze! W związku ze zgłoszonymi do mnie uwagami dotyczącymi funkcjonowania ustawy o VAT i przepisów wykonawczych składam następującą interpelację.
I. Przedmiot sporu. Wysokość stawki podatku VAT przy sprzedaży lokalu mieszkalnego wraz z garażem stanowiącym jego pomieszczenie przynależne.
II. Stan prawny. W art. 50 ustawy o VAT zamieszczone zostało upoważnienie MF do obniżenia stawki podatku do wysokości 0% lub 7% dla niektórych towarów i usług oraz określenia warunków stosowania obniżonych stawek. W wykonaniu tej delegacji MF wydawał kolejne rozporządzenia (po raz pierwszy z dnia 15 grudnia 1997 r., obecnie obowiązujące z dnia 22 marca 2002 r.) w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w którym ustalona została obniżona stawka podatku VAT dla lokali mieszkalnych (do 1 stycznia 2002 r. - 0%, a po tej dacie - 7%). W akcie tym podana została też definicja lokalu mieszkalnego inna od definicji lokalu stanowiącego odrębną własność, zawartej w ustawie o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994 r. (DzU nr 85/94, poz. 388).
III. Praktyka organów skarbowych. Przeprowadzając kontrolę prawidłowości rozliczenia podatku VAT, urzędy skarbowe twierdzą, iż garaż (sprzedawany jako pomieszczenie przynależne do mieszkania) jest lokalem użytkowym, a w konsekwencji jego sprzedaż, a także wynajęcie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT według stawki 22% niezależnie od tego, czy jest częścią samodzielnej nieruchomości lokalowej, mieszkania, czy też przedmiotem osobnego obrotu. W wyniku przyjęcia takiego stanowiska urzędy skarbowe twierdzą, iż sprzedający, którzy dla całej sprzedaży lokalu mieszkalnego stosują stawkę VAT 0%, dokonują zawyżenia wartości sprzedaży opodatkowanej stawką 0%, a w konsekwencji zaniżają należny podatek VAT w części odpowiadającej wartości garażu.
IV. Stanowisko podatników oparte na orzecznictwie NSA. Uzasadniając decyzję zakwalifikowania części lokalu mieszkalnego w postaci garażu jako lokalu użytkowego, organy skarbowe powołują się na definicję ˝lokalu mieszkalnego˝, zawartą w rozporządzeniu MF w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, która stwierdza, że przez lokal mieszkalny rozumie się część budynku mieszkalnego wielorodzinnego, stanowiącego wydzieloną trwałymi ścianami w obrębie budynku izbę lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych (...).
Organy skarbowe z analizy tej definicji wywodzą, iż garaż nie spełnia cech w niej opisanych, pomimo powszechnego stanowiska NSA, a ostatnio uchwały 7-osobowego składu Izby Finansowej z dnia 19.11.2001 r. (sygn. akt FSA 3/01), która stwierdza niezgodność z ustawą wydania, wobec braku wyraźnej delegacji ustawowej, przez ministra finansów definicji lokalu mieszkalnego. Należy przy tym podkreślić, iż powołana uchwała nie jest kolejnym indywidualnym rozstrzygnięciem, lecz podjętym kolegialnie stanowiskiem Izby Finansowej, działającej w składzie 7-osobowym, co wskazuje, iż dążeniem izby było nie tylko rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, lecz ustalenie pewnej zasady w podobnych sprawach i danie wskazówki innym składom orzekającym w analogicznych sporach.
Zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług delegacje udzielone ministrowi finansów upoważniały i zobowiązywały go m.in. do ustalenia listy towarów i usług, wobec których obniża się do 0% stawkę podatku VAT. Delegację tę minister wykonał w tej części powołanego rozporządzenia, w której szczegółowo takie zestawienia umieścił (np. § 63). Zamieszczając w § 1 pkt 12 cytowaną definicję, MF wyraźnie przekroczył treść i zakres otrzymanych delegacji, wskutek czego swym rozporządzeniem uregulował materię, która winna być regulowana wyłącznie ustawą. Taki zabieg jest oczywiście niezgodny nie tylko z ustawą o podatku od towarów i usług, lecz także z Konstytucją RP, która w art. 92 ust. 1 przewiduje: Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
Podkreślić należy także, iż ustwodawca celowo nie zamieścił w ustawie o VAT stosownej delegacji do wydania przez MF definicji lokalu mieszkalnego, gdyż taka definicja w systemie prawa polskiego już istnieje. Została ona sformułowana w ustawie o własności lokali, która w art. 2 pkt 2 i 4 stwierdza:
- dot. pkt. 2. ˝Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne˝.
- dot. pkt. 4. ˝Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej ˝pomieszczeniami przynależnymi˝.
To, czy lokal jest pomieszczeniem mieszkalnym czy nie, nie zostało przy tym pozostawione swobodnemu uznaniu jego właściciela, lecz wymaga stwierdzenia w formie zaświadczenia, wydawanego przez starostę (art. 2 pkt 3).
Przyjmowane przez organy podatkowe oceny dokonanych sprzedaży prowadzą do całkowicie nielogicznych konsekwencji, a mianowicie zastosowania dwóch stawek podatku VAT dla sprzedaży (najmu) tej samej rzeczy. Nie można przecież przeczyć temu, iż każdy ze sprzedawanych w powyżej opisanych okolicznościach lokali wraz ze stanowiącym jego przynależność garażem stanowią jedną rzecz (towar), objęty jedną klasyfikacją statystyczną, i jako taki może podlegać wyłącznie jednej stawce VAT. Nie byłoby właściwe ustalanie i uzasadnianie, w jakim zakresie poszczególne części (pomieszczenia) lokalu mieszkalnego zaspokajają potrzeby mieszkaniowe; czy takiemu celowi służy komórka piwniczna, taras lub balkon bądź też garaż. Jest oczywiste, iż jeśli znajdują się one w tym samym budynku i stanowią jeden funkcjonalnie połączony przedmiot własności, to ich zadaniem i funkcją jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych, np. poprzez możliwość spania w nich (pokoje sypialne), przygotowania posiłków (kuchnie), przechowywania żywności (komórki piwniczne), pozostawienia butów i odzieży (przedpokój) czy w końcu pozostawienia pojazdu (garaż).
Na poparcie ww. wywodów podaję, że powszechną praktyką organów architektoniczno-urbanistycznych jest nakładanie na inwestorów wybudowania parkingów i garaży podziemnych i naziemnych w granicach działki w ilości odpowiadającej minimum ilości lokali mieszkalnych i usługowych znajdujących się w realizowanej inwestycji. Świadczy to o powszechności posiadania przez mieszkańców samochodów oraz traktowania konieczności ich przechowania w granicach zajmowanej działki. Samochód jest niezbędnym elementem funkcjonowania właścicieli lokali mieszkalnych i zaspokajania ich potrzeb.
Jako poseł z terenu Pomorza Środkowego nie mogę też nie zwrócić uwagi na skutki gospodarcze utrzymania interpretacji zastosowanej w ww. sprawie przez organy podatkowe. Inwestorzy z całego kraju zakupywali mieszkania wraz z garażami, co przyczyniło się do powstawania i utrzymania wielu miejsc pracy na terenach olbrzymiego bezrobocia. Konieczność zapłaty przez przedsiębiorców budowlanych podatku VAT w wysokości 22% od dokonanych wcześniej sprzedaży garaży stanowiących część przynależną do mieszkania doprowadzi do upadku tych przedsiębiorstw, a co za tym idzie do likwidacji wielu miejsc pracy, a to wszystko przy działaniu w zaufaniu do prawa i organów skarbowych.
Szanowny Panie Premierze! Interpelując w powyższej sprawie, proszę o:
1. Ocenę rozbieżności między stosowaną przez Ministerstwo Finansów definicją pojęcia ˝lokal mieszkalny˝ a definicją zawartą w ustawie o własności lokali z 24.06.1994 r. Czy wydając powołane rozporządzenie, Ministerstwo Finansów działało w ramach otrzymanej delegacji?
2. Czy Ministerstwo Finansów dokona ścisłych interpretacji obowiązujących przepisów, pozwalających na ustalenie obowiązujących stawek podatku VAT w opisanych sytuacjach, z uwzględnieniem zmian przepisów w okresie 1997-2002, a także zmiany ich treści w sposób uwzględniający stanowisko NSA? Autopoprawka Ministerstwa Finansów uchroni wielu przedsiębiorców od niezawinionych problemów, konieczności dochodzenia swoich praw w sporach w NSA i ponoszenia kosztów.
Poseł Bogdan Błaszczyk
Warszawa, dnia 24 września 2002 r.