Szanowny Panie Premierze! Program przemian gospodarczo-ustrojowych był i jest realizowany w Polsce po 1989
Szanowny Panie Premierze! Program przemian gospodarczo-ustrojowych był i jest realizowany w Polsce po 1989 r. z kilkoma błędnymi założeniami polityczno-ekonomicznymi. Jednym z nich jest fałszywe przekonanie, że w okresie tzw. restrukturyzacji gospodarki polskiej została ona wyłączona z międzynarodowej konkurencji, w której można zyskać albo stracić: udział w rynku, dochody z majątku produkcyjnego uzyskiwane na rynku, a nawet sam majątek produkcyjny, np. w razie tzw. wrogiego przejęcia przedsiębiorstwa przez konkurentów. Te uwagi odnoszą się również do międzynarodowej konkurencji krajowych przemysłów węgla kamiennego w Europie i poza Europą.
W 2002 r. w Polsce nie zostały wstrzymane procesy likwidowania przez poprzedni rząd RP potencjału produkcyjnego w państwowym przemyśle węgla kamiennego ani towarzyszące im procesy likwidowania przez rząd miejsc pracy. Niedawno dowiedzieliśmy się, że rząd RP zamierza zlikwidować następnych 7 polskich kopalń węgla kamiennego w zagłębiu górnośląskim, a w konsekwencji tego - chce zlikwidować 35 000 miejsc pracy w woj. śląskim. Dzieje się to w tym samym czasie, gdy najwyższym nakazem polityki społeczno-gospodarczej w Polsce powinno być bronienie przed likwidacją każdego miejsca pracy i tworzenie nowych miejsc pracy. Dzieje się to w tym samym czasie, gdy w Czechach planuje się budowę 5 nowych kopalń węgla kamiennego w warunkach geologicznych i społeczno-ekonomicznych, które nie są łatwiejsze od warunków polskiego górnictwa węgla kamiennego, gdy w RFN rozbudowuje się potencjał produkcyjny górnictwa węgla brunatnego, a Federacja Rosyjska dynamizuje produkcję oraz eksport gazu ziemnego i ropy naftowej.
Mając powyższe na uwadze, proszę uprzejmie pana premiera na podstawie art. 192 ust. 2 Regulaminu Sejmu RP o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy, przy założeniu istnienia walki konkurencyjnej pomiędzy grupami interesów ekonomicznych różnych krajów, można stwierdzić w świetle analiz Rządowego Centrum Studiów Strategicznych RP, że jest prawdopodobne przypuszczenie, iż powstanie rządowych programów przewidujących po 1989 r. masową likwidację w Polsce kopalń węgla kamiennego i masową likwidację miejsc pracy ma związek przyczynowy z wpływami reprezentantów interesów ww. eksporterów surowców energetycznych, a ponadto z wpływami Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali w Polsce? Czy powstanie takich programów ma raczej związek z błędnymi diagnozami społeczno-ekonomicznymi dotyczącymi polskiego górnictwa węgla kamiennego, opartymi na niepełnych rachunkach zysków i strat generowanych przez tę gałąź gospodarki narodowej?
2. Czy metodyka liczenia zysków i strat przemysłu węgla kamiennego w Polsce uwzględnia konieczność stosowania wskaźników korygujących in plus zaniżone zyski produkcji, które są obliczane na podstawie zaniżonych cen, po których węgiel jest/był sprzedawany elektrowniom zawodowym? Dzięki takiej praktyce cenowej sektor energetyczny może/mógł dostarczać gospodarce, sferze budżetowej oraz ludności tanią energię elektryczną. Korzystanie z taniej energii podnosi konkurencyjność polskiego przemysłu, jest również opłacalne dla sfery budżetowej i ludności. Czy i w jaki sposób wspomniana metodyka kalkulacyjna powinna uwzględniać w ostatecznych rachunkach zysków i strat szerokie korzyści społeczno-ekonomiczne wynikające dla określonych wielkich grup odbiorców oraz dla całego organizmu społecznego ze stosowania systemu zaniżonych cen sprzedaży węgla dla tych odbiorców? Korzyści te nie są nigdzie księgowane u odbiorców ani u producentów węgla, gdyż nie przewidują tego urzędowe plany kont księgowości handlowej i budżetowej. A przecież są/były to wymierne korzyści ekonomiczne dla bezpośrednich konsumentów energii oraz wymierne korzyści społeczne w skali całego społeczeństwa, umożliwiające zachowanie lub powiększanie osiągniętego poziomu dobrobytu. Czy zatem wąskie księgowe ujęcie wspomnianych rachunków, ograniczone do uwzględniania zaniżonych finansowych dochodów producentów węgla nie zafałszowało rzeczywistości ekonomicznej przemysłu węglowego? Czy takie ujęcie nie wykreowało, w sposób niezamierzony, fikcyjnych strat tego przemysłu? Czy zatem programy likwidacyjne przemysłu węglowego w Polsce oparte na wyliczeniach fikcyjnych strat nie powinny zostać zrewidowane?
3. Czy po zagranicznych sensacjach na temat nieuczciwych praktyk tzw. kreatywnej księgowości w wielkich koncernach zachodnich, a nawet w firmach audytorskich kontrolujących finanse tych koncernów można zasadnie sformułować pytanie, czy zyski i straty polskiego przemysłu węglowego nie zostały nieuczciwie zaniżone (zyski) i zawyżone (straty) w celu doprowadzenia do bankructwa państwowego przemysłu węglowego w Polsce, żeby go wyłączyć z międzynarodowej gry rynkowej?
4. Czy nadmierny import rosyjskiego gazu ziemnego, w tej części nadmierny, w której mógłby zostać zastąpiony zwiększonym zużyciem w polskiej gospodarce krajowej węgla kamiennego, nie podnosi w sposób nieracjonalny wielkości polskiego zadłużenia w obrotach handlowych z Rosją?
Czy próbowano obliczyć wielkość racjonalnego substytutu węglowego dla zmniejszenia zużycia importowanego gazu ziemnego w polskiej gospodarce?
5. Czy zostały wyjaśnione okoliczności podpisania niekorzystnego kontraktu na import rosyjskiego gazu ziemnego, w którym to kontrakcie strona polska zobowiązała się do płacenia za cały zakontraktowany surowiec, niezależnie od tego, czy gospodarka polska będzie w stanie w całości go odebrać? Kto podpisał ten kontrakt w imieniu strony polskiej oraz w imieniu strony rosyjskiej?
6. W jakiej skali towarzyszyło zmniejszeniu ilości produkcji rocznej polskiego przemysłu węgla kamiennego po 1989 r. zwiększenie przez kraj importu zagranicznych surowców energetycznych w poszczególnych latach, do 2001 r., oraz wzrost ujemnego bilansu handlowego/płatniczego Polski z zagranicą?
7. Jakie ilości węgla kamiennego produkowanego przez przemysł krajowy prognozuje rząd RP na 2003 r. oraz w okresie 2003-2012?
8. Jakie ilości węgla kamiennego Polska zamierza eksportować/importować w 2003 r. oraz w okresie 2003-2012 i na jakie rynki?
9. Czy Polska eksportuje/importuje, w jakich ilościach, na jakie rynki węgiel brunatny?
10. Jaki będzie udział węgla kamiennego, węgla brunatnego, ropy naftowej, gazu ziemnego oraz innych surowców w bilansie energetycznym Polski w 2003 r.? Czy te proporcje ulegną zmianie w okresie 2003-2012?
11. Jaka będzie wielkość zużycia węgla kamiennego w energetyce zawodowej, w sektorze budżetowym oraz w sektorze gospodarstw domowych w 2003 r. i w okresie 2003-2012?
12. Co się ma stać z 35 000 pracowników kopalń węgla kamiennego, które zamierza zlikwidować rząd RP? Czy są znane z badań socjologiczno-statystycznych losy rodzin pracowników kopalń węgla kamiennego zlikwidowanego Zagłębia Wałbrzyskiego? Jak likwidacja Zagłębia Wałbrzyskiego wpłynęła na zmianę standardów cywilizacyjnych w byłym województwie wałbrzyskim, w tamtejszych wsiach i miastach? Czy rząd RP interesuje się następstwami społeczno-ekonomicznymi i cywilizacyjnymi dotychczasowych likwidacji kopalń węgla kamiennego na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego?
13. Czy na terenach kraju poddawanych procesom deindustrializacji w konsekwencji decyzji rządu RP o likwidacji bardzo wielu zakładów produkcyjnych w górnictwie węgla kamiennego, w górnictwie siarki, w przemyśle hutniczym itd. nie należałoby na podstawie porozumienia ministra nauki i PAN uruchomić systematycznych badań socjologiczno-ekonomicznych, analogicznych do tych, które pod kierownictwem profesora Jana Szczepańskiego PAN prowadziła przed 40 laty na terenach wówczas industrializowanych?
14. Czy nie warto porównać kosztów bezpośrednich likwidacji oraz kosztów towarzyszących zaplanowanej likwidacji 7 kopalń węgla kamiennego (np. wydatków budżetu na zasiłki dla bezrobotnych, na zwalczanie patologii społecznych będących produktem bezrobocia, na rekompensaty dla gmin górniczych pozbawionych dochodów z kopalń itd.) z prawidłowo wyliczonymi rachunkami zysków i strat generowanych w tych kopalniach? Czy nie będzie opłacalniejsze dla budżetu państwa, dla budżetów samorządów terytorialnych, dla mieszkańców gmin górniczych utrzymanie produkcji w tych zakładach?
Z wyrazami szacunku
Poseł Janusz Dobrosz
Wrocław, dnia 21 listopada 2002 r.