Szanowny Panie Ministrze! Na stan naszej gospodarki wciąż znaczący wpływ ma sektor publiczny, w
Szanowny Panie Ministrze! Na stan naszej gospodarki wciąż znaczący wpływ ma sektor publiczny, w którym wytwarzane jest ok. 25% PKB. Skarb państwa jest właścicielem wyłącznym lub częściowym blisko 1762 podmiotów gospodarczych. Spośród nich 485 to jednoosobowe spółki skarbu państwa, a w pozostałych 1277 podmiotach udział skarbu państwa ma charakter dominujący lub mniejszościowy. To świadczy o tym, jak ważną rolę pełni nadal sektor publiczny w życiu gospodarczym naszego kraju. Dlatego tak ważne jest, by spółki, w których udziały ma skarb państwa, funkcjonowały sprawnie, przynosząc zysk i zapewniając miejsca pracy.
Od 1 sierpnia 2001 r. do spółek skarbu państwa o charakterze akcyjnym należy spółka Zelmer SA z Rzeszowa, która od początku lat 80. produkuje wyroby własnej konstrukcji z powodzeniem konkurujące z wyrobami firm europejskich. Zelmer jest jednym z największych na Podkarpaciu przedsiębiorstw. Do jego rynku zbytu należą Niemcy, Węgry, Czechy czy Słowacja. Na otwartym na zachodnią konkurencję polskim rynku urządzeń AGD Zelmer utrzymał pozycję lidera. Zalicza się go do wiodących w swojej branży przedsiębiorstw w Europie. W przeszłości przynosił duże zyski. Czterokrotnie zdobył medal ˝Teraz Polska˝, a od początku lat 90. wartość firmy wzrosła czterokrotnie.
W chwili obecnej sytuacja Zelmeru SA nie wygląda już tak dobrze. Przychody przedsiębiorstwa w 2001 r. spadły o ok. 10%. W okresie trzech poprzedzających lat przychody ze sprzedaży spadały średniorocznie o 16%, a koszty ogólnego zarządu rosły średniorocznie o 20%. Strata netto Zelmer SA na dzień 31 grudnia 2001 r. wynosiła już 18,3 mln zł.
Utrata kontroli nad spółkami córkami Zelmer SA działającymi w Niemczech, Czechach i Francji czy kwestia transferowania dużych kwot prowizji do tych spółek przy systematycznie zmniejszającej się sprzedaży oraz prowadzenie przez Zelmer Deutschland Gmbh działalności konkurencyjnej na szkodę Zelmer PP, jak widać, nie odstrasza niektórych, pomimo tak złych doświadczeń, od pomysłu utworzenia nowych spółek.
Istnieje bardzo poważna groźba przeprowadzenia zapowiadanych zmian w spółce bez docelowego planu przedsiębiorstwa, które ma być wynikiem tych prac, bez sformułowania jego misji, sprecyzowania sfery przyszłych zysków. Istnieje groźba przekazywania najbardziej rentownych dziedzin do nowo powstałych spółek. Czy nie znajdą się one poza sferą działania skarbu państwa? Jest to pytanie o tyle zasadne, że do takich wniosków może prowadzić dotychczasowe doświadczenie w tej dziedzinie.
Rozpatrując sprawę Zelmer, należy brać pod uwagę realne zagrożenia wynikające z angażowania pozyskanych z banków środków finansowych w nowe segmenty działalności, które mogą charakteryzować się większym ryzykiem i niższą rentownością. Dotyczy to zwłaszcza inwestycji kapitałowych w spółki zależne i obrotu wierzytelnościami. Wiarygodność partnerów tych przedsięwzięć może okazać się w wielu wypadkach wątpliwa, a często prowadzić do nadużyć na wielką skalę.
Wydzielenie nowych spółek z dotychczasowej struktury Zelmer może grozić brakiem wyraźnej strategii całej grupy. Grozi to powstaniem grupy kapitałowej, w której trudno będzie zidentyfikować misję i cel podstawowy podmiotu dominującego. Czy o to właśnie chodzi w przypadku Zelmer?
W przypadku przeprowadzenia planowanych zmian może zaistnieć sytuacja, że skarb państwa będzie miał wpływ ograniczony lub nawet żaden na funkcjonowanie nowo powstałych spółek. Kolejną kwestią jest potencjalne ryzyko finansowe z tytułu udzielanych nowo powstałym spółkom pożyczek, gwarancji i poręczeń. Do tego może dojść ryzyko utraty nieruchomości w przypadku poręczeń hipotecznych. Czy wolno narażać na takie ryzyko przedsiębiorstwo, które jeszcze niedawno tak bardzo dobrze radziło sobie na rynku i które ma szansę na odzyskanie swojej pozycji?
Ponadto istnieje bardzo poważna obawa, że taka reorganizacja struktury Zelmeru bez widocznych jasnych perspektyw (bo jak inaczej wytłumaczyć fakt, że powraca się do poprzednio zarzuconego pomysłu) przebiegnie chaotycznie i sprowadzi się do redukcji zatrudnienia, i w ten sposób uderzy w pracowników firmy, dzięki którym firma ta osiągnęła taką pozycję oraz odbije się niekorzystnie na sytuacji finansowej całego przedsiębiorstwa.
W związku z powyższym zwracam się do pana ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy w przypadku przeprowadzenia zapowiadanych zmian skarb państwa będzie miał wpływ na funkcjonowanie nowo powstałych spółek?
2. Czy pracownicy firmy Zelmer SA będą mieli zapewnioną ochronę przed groźbą redukcji zatrudnienia, jaka może wyniknąć z przeprowadzanej reorganizacji struktury spółki?
3. Czy przeprowadzenie zapowiadanych zmian nie odbije się niekorzystnie na sytuacji finansowej całego przedsiębiorstwa?
4. Czy planowane wyodrębnienie spółek jest w ogóle konieczne? Czy nie powtórzą się błędy, jakie popełniono w przypadku córek spółek działających w Niemczech, Czechach, czy Francji?
Poseł Andrzej Lepper
Warszawa, dnia 5 grudnia 2002 r.