15 lutego 1999 r. minister edukacji narodowej wydał rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinny
15 lutego 1999 r. minister edukacji narodowej wydał rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać osoby zajmujące stanowiska dyrektorów oraz inne stanowiska kierownicze w przedszkolach (DzU nr 14, poz. 126 z późn. zm.). Rozporządzenie to wydano na podstawie art. 36 ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty, której ust. 2 (w brzmieniu przed 21 października 2001 r.) zawierał delegację dla ministra do określenia, w jakich typach szkół i placówek stanowisko dyrektora może zajmować osoba niebędąca nauczycielem, natomiast ust. 3 - do określenia wymagań stawianych dyrektorom.
Na mocy ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r., zmieniającej m.in. ustawę o systemie oświaty (DzU nr 11, poz. 1194), ust. 2 otrzymał brzmienie: ˝szkołą lub placówką może również kierować osoba nie będąca nauczycielem...˝, ust. 3 zaś pozostał taki, jak poprzednio.
Powyższa zmiana spowodowała więc, iż minister stracił upoważnienie do określania, w jakich typach szkół i placówek dyrektorem może być nienauczyciel - zostało to bowiem uregulowane w art. 36 ust. 2 ustawy. Zachował natomiast upoważnianie do określania wymagań stawianych dyrektorom. Art. 30 ustawy z 23 sierpnia 2001 r. stanowi, że przepisy wykonawcze wydane przed dniem wejścia w życie ustawy, na podstawie upoważnień zmienionych tą ustawą, zachowują moc do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień w brzmieniu ustalonym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż 12 miesięcy.
Z powyższego wynika, że rozporządzenie zostało wydane na podstawie dwóch przepisów zawierających delegację, z których jeden został w istotny sposób zmieniony (nie zawiera już delegacji).
Art. 36 ust. 2 ustawy o systemie oświaty dopuszcza możliwość powierzenia, za zgodą kuratora oświaty, stanowiska dyrektora szkoły lub placówki osobie niebędącej nauczycielem, stanowiąc jednocześnie, że w sytuacji takiej nadzór pedagogiczny sprawuje inny nauczyciel, zajmujący stanowisko kierownicze w szkole (placówce). Rozporządzenie MEN z 15 lutego 1999 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać osoby zajmujące stanowiska dyrektorów (jeżeli zachowało moc obowiązującą), zawęża wykaz podmiotów, w których możliwe jest powierzenie stanowiska dyrektora nienauczycielowi, tylko do szkół (zespołów szkół), wyłączając z tej regulacji przedszkola i placówki.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy obowiązuje rozporządzenie MEN z 15 lutego 1999 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać osoby zajmujące stanowiska dyrektorów oraz inne stanowiska kierownicze w przedszkolach oraz poszczególnych typach szkół i placówek?
2. Czy nie należałoby uznać, że zmienił się zakres spraw przekazanych do uregulowania aktem wykonawczym, a w konsekwencji, że w związku z § 32 ust. 2 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej rozporządzenie MEN z 15 lutego 1999 r. utraciło moc obowiązującą?
3. Czy powierzenie stanowiska dyrektora nienauczycielowi możliwe jest we wszystkich jednostkach oświatowych, czy tylko w szkołach i zespołach?
4. Czy wobec powyższego decyzja w sprawie dopuszczenia nie-nauczyciela do konkursu powinna być uwarunkowana istnieniem lub nie - stanowiska wicedyrektora (lub innego kierowniczego) w danej szkole?
5. Jeżeli w szkole działa rada rodziców, to czy organ ten jest uprawniony do wytypowania przedstawiciela rodziców do składu komisji konkursowej, czy też, biorąc pod uwagę literalne brzmienie art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b, wyboru należy dokonać spośród ogółu rodziców? Jeżeli natomiast w szkole nie działa rada rodziców, kto i gdzie powinien określić tryb wyboru przedstawiciela rodziców? Czy tryb ten może zawierać statut szkoły?
6. Czy organ prowadzący władny jest podjąć decyzję, że do konkursu dopuszcza się wyłącznie nauczycieli i wyrazić swoją wolę, np. w ogłoszeniu o konkursie? A tym samym czy komisja konkursowa, powołując się na wolę organu prowadzącego, może odmówić dopuszczenia do konkursu osoby niebędącej nauczycielem, ale spełniającej wymagania określone w § 8 rozporządzenia?
Z jednej strony podjęcie przez organ prowadzący powyższej decyzji spowoduje ograniczenie ustawowych praw osób niebędących nauczycielami do ubiegania się o stanowisko dyrektora, z drugiej zaś strony w sytuacji, gdy konkurs wygra nienauczyciel, a w szkole nie ma stanowiska wicedyrektora lub innego stanowiska kierowniczego do spraw pedagogicznych, organ prowadzący zostanie niejako zmuszony do stworzenia takiego stanowiska.
Z poważaniem
Poseł Marek Kuchciński
Warszawa, dnia 19 grudnia 2002 r.