Panie Ministrze! Obowiązujące przepisy prawa regulujące kwestie związane z obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nasuwają wiele
Panie Ministrze! Obowiązujące przepisy prawa regulujące kwestie związane z obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nasuwają wiele wątpliwości poprzez niejasne uregulowanie sytuacji osób wykonujących wolny zawód, a konkretnie prawników.
I tak ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. w art. 6 ust. 1 wśród wymienionych kategorii podmiotów objętych obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym nie wymienia w ogóle przedstawicieli wolnych zawodów. Wprawdzie w ustawie pojawia się kategoria, która z pewnych względów mogłaby objąć także adwokatów i radców prawnych, którzy mogliby zostać uznani za świadczących usługi, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy regulujące zlecenia, praktyka administracyjna jest w tym wypadku jednak odmienna, bowiem ZUS takiej kwalifikacji odmawia. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ˝za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się (...) osobę wykonującą wolny zawód w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne˝. Wprowadzone odesłanie o tyle jednak komplikuje sprawę, że od 1 stycznia tego roku stosownie do art. 4 pkt 11 ustawy za wolny zawód uważa się pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście wyłącznie na rzecz osób fizycznych przez osoby reprezentujące zawody enumeratywnie wskazane w tym przepisie, który to prawników pomija. W tym samym artykule, tyle że w pkt. 12, jest mowa zaś o pozarolniczej działalności gospodarczej, ale w kwestii definicji mamy odesłanie do Ordynacji podatkowej.
Ta ostatnia ustawa jednak z dniem 1 stycznia br. także została znowelizowana. W art. 3 pkt 9 ustawy znajdujemy definicję działalności gospodarczej, którą jest ˝każda działalność zarobkowa w rozumieniu przepisów prawa działalności gospodarczej˝. Ustawa osobno wymienia także ˝wykonywanie wolnego zawodu˝, które w tym przypadku pozostaje pojęciem nieostrym.
Jak widać, wprowadzone ostatnio nowelizacje spowodowały istnienie luki prawnej, która wyłączyła prawników pracujących na własny rachunek poza systemem obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, pozostawiając dla tej grupy jedynie możliwość ubezpieczenia dobrowolnego. Panująca sytuacja, choć może korzystna z punktu widzenia interesu niektórych prawników, zdaje się nie być taką dla całego systemu ubezpieczeń, a co za tym idzie, dochodów sektora finansów publicznych, naruszając jednocześnie wyrażoną w art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasadę równego traktowania.
W związku z powyższym nasuwają się następujące pytania:
1. Jakie są i będą skutki finansowe dla przychodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z zaistniałą sytuacją?
2. Czy ministerstwo podjęło działania zmierzające do przywrócenia stanu poprzedniego, w którym prawnicy powrócą do systemu obowiązkowych ubezpieczeń, poprzez przygotowanie projektu zmian ustawowych?
3. Czy w ministerstwie prowadzi się prace nad wprowadzeniem takich zmian w zakresie regulacji systemu ubezpieczeń społecznych, by katalog podmiotów podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu był na tyle spójny i jasny, by kolejne nowelizacje nie powodowały analogicznych sytuacji?
4. Czy też wreszcie, czy zdaniem ministerstwa nie byłoby celowe wprowadzenie takich zmian w zakresie przepisów regulujących system ubezpieczeń społecznych, by przepisy te redakcyjnie nie były tak ściśle związane z ustawodawstwem podatkowym, które poprzez częste nowelizacje prowadzi do wielu trudności interpretacyjnych, a nawet do powstawania luk w prawie?
Proszę o ustosunkowanie się do przedstawionej kwestii i odpowiedź na powyższe pytania.
Poseł Agnieszka Pasternak
Warszawa, dnia 10 lutego 2003 r.