Od 1999 r. władze samorządowe woj. małopolskiego, odpowiedzialne za rozwój regionu i posiadające ustawowe
Od 1999 r. władze samorządowe woj. małopolskiego, odpowiedzialne za rozwój regionu i posiadające ustawowe kompetencje do działań na rzecz społeczności regionalnej, występują do Agencji Mienia Wojskowego jako do właściciela o ustanowienie nowego statusu prawnego dla następujących nieruchomości na terenie Krakowa i będących w dyspozycji krakowskiego oddziału terenowego tej agencji:
1. Działki gruntu nr 14/242 obr. 4 Śródmieście w Krakowie o pow. 3,6446 ha, nr KW 257307, sąsiadującej z terenem Lotniczego Parku Kulturowego budowanego przez Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie - instytucję kultury podległą samorządowi woj. małopolskiego.
2. Budynku nr 4 na nieruchomości położonej przy ul. Bosackiej 13 w Krakowie, objętej KW nr 237573, będącego siedzibą Muzeum Armii Krajowej - instytucji kultury wspólnie prowadzonej przez samorząd woj. małopolskiego i samorząd miasta Krakowa.
I. Lotniczy Park Kulturowy w Krakowie.
Uwarunkowania dotyczące zagospodarowania działki 14/242 na cele Lotniczego Parku Kulturowego:
1. Na ww. działce, wpisanej do rejestru zabytków, znajdują się ruiny dawnych budowli lotniskowych w strefie starej zieleni.
2. Według Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Krakowa działka wchodzi w obszar miejskiej zieleni publicznej. Zarówno plan miejscowy, jak i ustawa o ochronie dóbr kultury uniemożliwiają swobodną zabudowę tego terenu, np. na cele mieszkaniowe.
3. Z uwagi na stronę prawną oraz na tradycję i wartość historyczną miejsca, optymalnym rozwiązaniem jest włączenie działki 14/242 do strefy Lotniczego Parku Kulturowego w celu częściowej odbudowy obiektów hangarowych i scalenia w postaci zespołu parkowo-dydaktycznego.
4. Projekt Lotniczego Parku Kulturowego, włączony jako inwestycja prorozwojowa do kontraktu wojewódzkiego, uzyskał akceptację Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej, Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Krakowa oraz opinię pozytywną małopolskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
5. W latach 2001-2003 w ramach Kontraktu Wojewódzkiego na budowę Lotniczego Parku Kulturowego w Krakowie przeznaczonych zostanie ogółem 1 880 000 zł, przy czym z budżetu państwa (z programu wsparcia) - 940 000 zł (50%), a z budżetu woj. małopolskiego - 440 000 (23%), pozostałe środki pochodzić będą od miasta Krakowa i z funduszy celowych. Przekazanie ww. działki docelowo dla muzeum warunkuje pełną realizację prowadzonej inwestycji.
Stanowisko Agencji Mienia Wojskowego:
1. Agencja Mienia Wojskowego w Warszawie dwukrotnie odmówiła nieodpłatnego przekazania ww. terenów, w drodze umowy, na własność woj. małopolskiemu na cele administracji publicznej.
2. Agencja dwukrotnie zaproponowała zamianę ww. działki na inne działki gruntu, o łącznej pow. 21959 ha, położone na terenie użytkowanym przez Muzeum Lotnictwa Polskiego i przylegające od strony ul. Bora-Komorowskiego do działki nr 26/5 obr. 6 Kraków Nowa Huta należącej do agencji.
3. Oddział terenowy agencji, występując z pozycji sąsiada Muzeum Lotnictwa Polskiego, zablokował proces uzyskiwania podstawowego dokumentu inwestycyjnego, tj. Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, oraz złożył zażalenie na postanowienie prezydenta miasta Krakowa z 13.06.2002 r. w sprawie odstąpienia od sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Negatywne stanowisko agencji dotyczy planowanej lokalizacji wzdłuż wschodniej granicy działki nr 14/242 pasa startowego dla lądowań samolotów (pokazy historyczne) w ramach działalności programowej Lotniczego Parku Kulturowego, argumentując swoje stanowisko wpływem inwestycji na obniżenie wartości rynkowej przedmiotowej działki.
Ocena stanu rzeczy:
1. Wykazywane przez agencję tendencje komercjalizacyjne zagrażają zarówno planom realizacji Lotniczego Parku Kulturowego, jak i wartościom historycznym i ekologicznym terenu objętego działką nr 14/242.
2. Samo oddziaływanie inwestycji na tę nieruchomość agencji wynika z funkcji parku, które są jednak powtórzeniem prawnych ograniczeń konserwatorskich i strefowych tego terenu, przy czym założenia parku precyzyjnie spełniają wytyczne planu miejscowego i kontynuują tradycję miejsca.
3. Zdaniem Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie proponowana przez agencję zamiana jest nieadekwatna pod względem wartości gruntu - działka nr 14/242 jest specyficzną (zabytkową) enklawą wewnątrz terenów parkowych, a działki muzeum, które agencja chce uzyskać w wyniku proponowanej zamiany, położone są przy arterii komunikacyjnej i mają przeznaczenie na usługi publiczne. Działki muzeum stanowią swoistą bramę na lotnisko - zamknięcie osi 2-kilometrowego ciągu dawnego pasa startowego i są niezbędne dla muzeum z punktu widzenia realizacji całościowego planu Lotniczego Parku Kulturowego. Jej zagospodarowanie nie może być przypadkowe, ale winno zachować standardy krajobrazowe i przestrzenne, właściwe eksponowanym obszarom miejskim na styku z terenami zielonymi. Postulowane rozwiązania w zakresie ochrony krajobrazowej ww. działek gruntu nie znajdują zrozumienia w Agencji Mienia Wojskowego.
4. Województwo wystąpiło w 1999 r. do Agencji Mienia Wojskowego o nieodpłatne przekazanie działki gruntu nr 14/242 obr. 4 Kraków Śródmieście o pow. 3,6446 ha, nr KW 257307 woj. małopolskiemu na cele administracji publicznej (art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia skarbu państwa oraz przepisy o Agencji Mienia Wojskowego (DzU nr 90, poz. 405, z późn. zm.).
5. Ponowne wystąpienie władz samorządowych woj. małopolskiego do Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie nastąpiło z końcem 2002 r. (pismo skierowane do prezesa Jerzego Rasilewicza) o nieodpłatne przekazanie województwu ww. działki na cele administracji publicznej - infrastruktura kultury w Lotniczym Parku Kulturowym.
6. Rozwiązanie zaproponowane przez muzeum i jego organizatora - woj. małopolskie ma na celu ochronę wartości krajobrazu historycznego i dziedzictwa kulturowego Małopolski, posiadającej jedyne muzeum lotnictwa w kraju. Służy także zachowaniu równowagi ekologicznej miejsca oraz jego integralności i pełnej dostępności dla mieszkańców Krakowa i regionu.
7. Przedłużający się spór o zagospodarowanie przedmiotowych nieruchomości uniemożliwia ułożenie dobrosąsiedzkich stosunków pomiędzy muzeum a agencją, co stwarza poważne zagrożenie dla realizacji zadania kontraktowego ˝Budowa Lotniczego Parku Kulturowego w Krakowie˝.
8. Działka nr 14/242 jako zabytkowa enklawa wewnątrz parku kulturowego podlega przepisom ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury. W świetle ustawy (art. 3 ust. 1) zagospodarowanie zabytkowej nieruchomości musi uwzględniać jej społecznie celowe wykorzystanie i udostępnienie dla celów naukowych, dydaktycznych i wychowawczych, tak aby - jako dobro kultury - stanowiła trwały element rozwoju kultury i czynny składnik życia współczesnego społeczeństwa. Ustawa z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia skarbu państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego nakazuje, aby w stosunku do mienia stanowiącego dobra kultury stosować przepisy o ochronie dóbr kultury i muzeach (art. 23, ust. 6). W związku z tym przekazanie przez agencję tej zabytkowej działki na własność woj. małopolskiemu, zgodnie z art. 23 ust. 2, jest najlepszym rozwiązaniem, które czyni gospodarkę mieniem agencji racjonalną (art. 23 ust. 1). Jednocześnie umożliwia to skuteczną i pełną ochronę tego dobra kultury, a województwu daje szansę na wykonanie zadania własnego dla podniesienia infrastruktury służącej kulturze.
II. Muzeum Armii Krajowej w Krakowie
Muzeum Armii Krajowej - siedziba w budynku nr 4 przy ul. Bosackiej 13 w Krakowie:
1. Muzeum Armii krajowej w Krakowie, wyjątkowa placówka muzealna badająca i dokumentująca działalność Polski Podziemnej, zostało utworzone dzięki staraniom środowisk kombatanckich, głównie Fundacji Muzeum Historii Armii Krajowej. Te działania były możliwe dzięki Agencji Mienia Wojskowego, która przez wiele lat udzielała fundacji pomocy lokalowej.
2. List intencyjny w sprawie utworzenia, prowadzenia i finansowania Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, podpisany w dniu 3 grudnia 1999 r. przez gminę miasta Krakowa i woj. małopolskie, mówi, iż siedzibę Muzeum Armii Krajowej w Krakowie stanowić będzie lokal położony w budynku przy ul. Bosackiej 13 w Krakowie, stanowiący własność skarbu państwa, pozostający w zarządzie Agencji Mienia Wojskowego. W dniu 24 marca 2000 r. zawarta została umowa pomiędzy miastem Krakowem a woj. małopolskim w sprawie utworzenia, prowadzenia i finansowania instytucji kultury pod nazwą Muzeum Armii Krajowej z siedzibą przy ul. Bosackiej.
3. Muzeum utworzono w kwietniu 2000 r. Statut, uzgodniony z ministrem kultury, nadano 15 czerwca 2000 r.
4. Od roku 2000 trwają negocjacje warunków umowy użyczenia pomiędzy Muzeum Armii Krajowej a Agencją Mienia Wojskowego. Przedmiotem umowy użyczenia było 18 pomieszczeń o łącznej powierzchni 805,57 m2 w budynku nr 4 przy ul. Bosackiej 13.
Stanowisko Agencji Mienia Wojskowego:
1. Warunki użytkowania lokali stawiane przez Agencję Mienia Wojskowego nie uwzględniały w pełni potrzeb muzeum; określenie warunków i terminu wypowiedzenia umowy użyczenia było powodem niepodpisania przez muzeum proponowanej umowy.
2. W dniu 6 czerwca 2002 r. Agencja Mienia Wojskowego, po dwuletnich negocjacjach prowadzonych z muzeum, przekazała kolejną wersję umowy użyczenia pomieszczeń na działalność muzealną.
3. Agencja Mienia Wojskowego nie wyraziła zgody na umieszczenie w preambule umowy zapisu mówiącego o usytuowaniu Muzeum Armii Krajowej na stałe w budynku przy ul. Bosackiej 13.
4. 14 czerwca 2002 r. na wniosek dyrektora oddziału terenowego w Krakowie przedstawiciele samorządów-organizatorów muzeum zobowiązali się wystąpić do prezesa Agencji Mienia Wojskowego o udzielenie pełnomocnictwa dyrektorowi oddziału w Krakowie do podpisania umowy notarialnej zawierającej również preambułę z intencją uczynienia Muzeum AK faktycznym wieczystym użytkownikiem pomieszczeń w budynku nr 4.
5. Pan Jerzy Rasilewicz - prezes Agencji Mienia Wojskowego pismem z dnia 14 sierpnia 2002 r. poinformował, iż nieruchomość położona przy ul. Bosackiej 13, zabudowana budynkiem, w którym część użytkuje muzeum, jest własnością Agencji Mienia Wojskowego przekazaną jej na własność przez ministra obrony narodowej. Przeniesienie własności tej nieruchomości na inny podmiot jest nieuzasadnione, ponieważ budynek przeznaczony będzie na siedzibę miejscowego oddziału terenowego agencji.
Stanowisko woj. małopolskiego oraz miasta Kraków - organizatorów Muzeum Armii Krajowej:
1. Wobec artykułowanych i oczywistych zamierzeń rozwoju Muzeum AK należy założyć, że placówka ta musi dysponować odpowiednią do swej rangi bazą lokalową.
2. Muzeum wystąpiło do Agencji Mienia Wojskowego o udostępnienie pozostałych lokali na potrzeby muzeum (w związku ze stałym powiększaniem się kolekcji o obiekty darowane muzeum przez kombatantów, byłych żołnierzy Armii Krajowej, kolekcjonerów - np. ogromny przekaz broni i pamiątek dr. Stanisława Wcisły z Kanady).
3. W dniu 14 czerwca 2002 r. zorganizowano spotkanie negocjacyjne z przedstawicielami Agencji Mienia Wojskowego, na którym przyjęto projekt umowy użyczenia, zobowiązując się do podpisania z dniem 1 sierpnia 2002 r. umowy notarialnej zapewniającej muzeum trwały zarząd nad użyczonymi lokalami co najmniej na lat 50.
4. Marszałek woj. małopolskiego, pismem z dnia 16 lipca 2002 r., zwrócił się do pana Jerzego Rasilewicza - prezesa Agencji Mienia Wojskowego o realizację postanowień podjętych na spotkaniu z przedstawicielami Agencji Mienia Wojskowego w dniu 14 czerwca 2002 r.
5. Umowa użyczenia między Muzeum Armii Krajowej a Agencją Mienia Wojskowego nie została dotychczas podpisana.
Obie instytucje są jedynymi tego rodzaju placówkami w kraju i jednymi z niewielu w Europie. W trosce o dziedzictwo historii Polski należy pospieszyć z pomocą tym, którzy na co dzień je pielęgnują i upowszechniają, tym bardziej że pomoc taka pozostaje w zgodzie z zasadą dobrego gospodarowania majątkiem narodowym.
I. Z uwagi na powyższe proszę pana ministra o udzielenie odpowiedzi na pytanie: Kiedy i w jaki sposób możliwe będzie przekazanie przez Agencję Mienia Wojskowego na własność woj. małopolskiemu działki gruntu 14/242 obr. 4 Śródmieście w Krakowie o pow. 36446 ha na cele administracji publicznej, tj. na budowę infrastruktury Lotniczego Parku Kulturowego - parku łączącego w sobie ochronę dziedzictwa i środowiska naturalnego oraz edukację kulturową?
II. Proszę także o odpowiedź na pytanie: Czy - a jeśli tak, to kiedy - nastąpi ostateczne użyczenie Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, na okres co najmniej 50 lat, pomieszczeń będących własnością Agencji Mienia Wojskowego w budynku nr 4 przy ul. Bosackiej 13 w Krakowie z przeznaczeniem na docelową siedzibę tej szacownej instytucji?
Z poważaniem
Poseł Paweł Graś
Kraków, dnia 17 lutego 2003 r.