W prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych częstymi są przypadki zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Wiadomym jest,
W prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych częstymi są przypadki zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Wiadomym jest, że do zbiegu egzekucji dochodzi tylko przy egzekwowaniu świadczeń pieniężnych i wtedy, gdy do tego samego składnika majątku dłużnika skierowane zostaną czynności różnych organów egzekucyjnych - sądowego i administracyjnego. O tym, który organ ma dalej prowadzić łącznie egzekucję w trybie właściwym dla danego organu, rozstrzyga sąd rejonowy w trybie art. 773 § 1 K.p.c., a w praktyce sądów z reguły do dalszego prowadzenia egzekucji wyznaczani są komornicy sądowi.
Ponieważ jedną z naczelnych zasad postępowania egzekucyjnego jest zastosowanie najmniej uciążliwych środków egzekucji, tedy zasada ta winna być stosowana w pełni do opłat egzekucyjnych (komorniczych), które obciążają dłużnika.
Na tym też tle powstają spory pomiędzy komornikami sądowymi i urzędami skarbowymi, które są równocześnie organami uprawnionymi do prowadzenia egzekucji administracyjnych w rozumieniu art. 1a pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. DzU z 1991 r. nr 36, poz. 161, z późn. zm.).
Zgodnie z treścią art. 774 K.p.c. organ, który przejął łączne dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej i sądowej, wydaje postanowienie o kosztach egzekucyjnych, a w praktyce administracyjne organy egzekucyjne domagają się przyznawania im na podstawie treści art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pełnych kwot opłat określonych tym przepisem, w wyniku czego dochodzi o sytuacji, kiedy kwoty wyegzekwowane są niewspółmiernie niskie do wysokości opłat faktycznie obciążających dłużnika. Z tego też powodu należy mówić o niskiej skuteczności egzekucji w wypadkach zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej.
Ponieważ system opłat określony treścią art. 64 i 64a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wzorowany jest na obowiązującej przed 1997 r. taksie za czynności komorników sądowych, to powoduje, iż obydwa rodzaje egzekucji są bezsprzecznie niespójne i wpływają li tylko na niczym nieuzasadniony wzrost opłat komorniczych przy jednoczesnym (także nieuzasadnionym) obniżaniu wysokości kwot wyegzekwowanych zakończonych postępowań.
Jest bezspornym, że zarówno organom egzekucji administracyjnej, jak i sądowej przysługuje zwrot poniesionych wydatków egzekucyjnych, które są kosztami faktycznie poniesionymi przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Natomiast w wypadku opłat egzekucyjnych należałoby na podstawie treści art. 774 K.p.c. w związku z art. 66 § 5 upea postanawiać o należności z tytułu opłat komorniczych na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona.
Mając na uwadze, że sądy, uchylając postanowienia komorników sądowych, nieobejmujące swą treścią opłat egzekucyjnych, które w sposób nadmierny i nieuzasadniony obciążają dłużników wysokimi kosztami egzekucji administracyjnej, uprzejmie proszę pana ministra o wyjaśnienie:
1. stanowiska ministra sprawiedliwości w sprawie wysokich opłat egzekucyjnych naliczanych przez organy egzekucji administracyjnej w wypadkach zbiegu egzekucji sądowej i egzekucji administracyjnej;
2. możliwości kształtowania jednolitej polityki orzecznictwa sądów powszechnych w zakresie orzekania o słusznych kosztach komorniczych w podobnych wypadkach;
3. możliwości wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie stwierdzenia niezgodności treści art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantującej równość wobec prawa, gdyż cytowany art. 64 upea ową równość jednoznacznie narusza.
Z poważaniem
Poseł Jan Kubik
Warszawa, dnia 26 lutego 2003 r.