Zgodnie z ustawą z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
Zgodnie z ustawą z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776, z późn.zm.) powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności są zobowiązane do wydawania opinii i orzeczeń lekarskich dotyczących stopnia niepełnosprawności dla celów pozarentowych. Na podstawie tych orzeczeń osoby zainteresowane mogą ubiegać się oraz uzyskać różnorodną pomoc zaspokajającą ich ważne potrzeby życiowe, np. w formie: zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, stałego zasiłku z opieki społecznej, zasiłku pielęgnacyjnego, uprawnienia do parkowania samochodu w miejscu wyznaczonym dla inwalidów itp.
Zgodnie z cytowaną ustawą zespół ma obowiązek rozpatrzyć wniosek i wydać stosowne orzeczenie w terminie nieprzekraczającym dwóch miesięcy, a w przypadkach szczególnie skomplikowanych, wymagających dodatkowych badań lub konsultacji - w ciągu trzech miesięcy od daty złożenia wniosku.
Terminy te coraz częściej nie są dotrzymywane w wielu zespołach ds. orzekania o niepełnosprawności. Wskutek wzmożonego napływu wniosków i zbyt szczupłych funduszy, które limitują i ograniczają możliwości komisji orzekających, narastają opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków i nadmiernie wydłuża się okres oczekiwania na wydanie decyzji.
Jedną z głównych przyczyn tego stanu rzeczy są kolejne zmiany przepisów prawnych, które rozszerzają zakres zadań tych zespołów. Za tymi zmianami, wydatnie zwiększającymi zakres działalności zespołów, nie poszły jednak wystarczające środki finansowe.
Nasuwają się w związku z tym wątpliwości co do celowości i słuszności takich zmian, które w skutkach powodują piętrzące się trudności i kłopoty, z którymi borykają się przede wszystkim petenci, ale także pracownicy tych zespołów.
Trzeba wziąć przy tym pod uwagę, że petentami tych zespołów są osoby poszkodowane na zdrowiu, chore, a jednocześnie biedne i ubogie.
Sposób, w jaki załatwiane są ich sprawy, wywołuje ze strony tych osób zrozumiałe niezadowolenie, którego wyrazem są m.in. liczne interwencje i skargi, także w biurach poselskich.
W celu zilustrowania skali tego problemu pozwalam sobie przytoczyć dane dotyczące liczby wydanych orzeczeń przez powiatowe zespoły w 2002 r., działające w woj. łódzkim, oraz liczby wniosków z poprzednich okresów, oczekujących na rozpatrzenie:
Ilość wydanych orzeczeń w 2002 r. (zespoły powiatowe i wojewódzkie)
Przed 16 rokiem życia
Po 16 roku życia
Razem
15 940
23 510
39 450
Ilość spraw pozostałych do rozpatrzenia na dzień 31 grudnia 2002 r.
Przed 16 rokiem życia
Po 16 roku życia
Razem
4 743
10 910
15 656
Szczególnie trudna sytuacja pod tym względem jest w Miejskim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który działa przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Łodzi. Zespół ten od dłuższego czasu boryka się z poważnymi trudnościami.
Każdego miesiąca do zespołu tego wpływa ok. 1200 nowych wniosków przy obecnej realnej możliwości rozpatrzenia 800 wniosków w miesiącu. Trzeba przy tym dodać, że na 1.01.2003 r. w zespole tym było zarejestrowanych z poprzednich okresów ok. 6794 wniosków wymagających rozpatrzenia i wydania decyzji. Należy przy tym podkreślić, że mimo wysokich kwalifikacji i dużego zaangażowania w pracy personelu tego zespołu, przy obecnym poziomie środków finansowych, które przeznacza się na jego działalność - nie ma szans nie tylko na usunięcie narosłych zaległości, a także na bieżące dotrzymywanie ustawowych terminów wydawania decyzji osobom na nie oczekującym. Wskutek tego wyczekiwania na wydanie orzeczenia sięga obecnie nawet 7 miesięcy.
Podobnie trudna sytuacja jest w organie odwoławczym, jakim jest Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Łodzi.
Od 1 czerwca tracą moc dotychczasowe zasady wypłacania przez ZUS zasiłków opiekuńczych dzieciom niepełnosprawnym w wieku do lat 16. Wszyscy ci, którzy w terminie do 31 maja 2003 r. nie dostarczą do ZUS-u aktualnych orzeczeń wydawanych przez zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, nie otrzymają we właściwym czasie należytego im zasiłku opiekuńczego.
W samym oddziale łódzkim dotychczas takich zasiłków wypłacono ok. 1700 dzieciom. Można sobie wyobrazić sytuację, w jakiej znajdują się rodziny wychowujące dzieci niepełnosprawne, które nie z własnej winy nie będą w stanie spełnić wymagań formalnych, uprawniających do otrzymania zasiłku. A tak z pewnością będzie, jeżeli wziąć pod uwagę niedowład organizacyjny występujący w zespołach ds. orzekania, spowodowany w głównej mierze deficytem środków na ich działanie.
Przedstawiony tu problem narasta co najmniej od 1999 r. Środki pochodzące z budżetu państwa na działalność zespołów powiatowych są bowiem niewystarczające. Według szacunku Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi niedobór ich na 2003 r. wynosi 3 906 000 zł. Samorządy powiatowe w ramach swych możliwości finansowo wspierają również tę działalność, jednakże w stopniu ograniczonym i niedostatecznym w stosunku do potrzeb. Zwracając na to uwagę, chcę podkreślić, że jeżeli nie znajdą się możliwości zwiększenia środków finansowych na powyższy cel, można łatwo przewidzieć, że sytuacja, o której mowa w tej interpelacji, będzie się zdecydowanie pogłębiała na niekorzyść osób niepełnosprawnych.
Czy można się godzić z takim stanem rzeczy w Europejskim Roku Osób Niepełnosprawnych?!
Podkreślając to, oczekuję, że minister gospodarki, pracy i polityki społecznej zainteresuje się przedstawionymi w niniejszej interpelacji problemami i podejmie właściwe działania oraz decyzje zmierzające do ich rozwiązania.
Występując z powyższą interpelacją, pragnę również stwierdzić, że wiadomym mi jest, iż powyższe kwestie znane są dobrze wojewodzie łódzkiemu oraz władzom samorządowym Łodzi. Ze względu na ograniczone możliwości finansowe władze te nie są jednak w stanie rozwiązać tego problemu we własnym zakresie. Konieczna jest więc tu pomoc ze strony ministerstwa.
W tej sytuacji zwracam się do ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z pytaniem:
- Jakie zamierza przedsięwziąć działania i decyzje zmierzające do wyeliminowania występujących nieprawidłowości, na które przykładowo wskazano w niniejszej interpelacji, i jakie widzi możliwości usprawnienia pracy powiatowych zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności?
- Zapytuję również o możliwość pilnego wsparcia miejskiego i wojewódzkiego zespołu w Łodzi dodatkowymi środkami finansowymi, bez których zespoły te w obecnych warunkach nie są w stanie sprostać w należytym stopniu ustawowym zadaniom i zaspokoić uzasadnione oczekiwania jego petentów.
W przekonaniu, że przedstawione w niniejszej interpelacji zagadnienia spotkają się ze zrozumieniem i właściwą reakcją, z zainteresowaniem oczekiwać będę na odpowiedź.
Z wyrazami szacunku i poważania
Poseł Elżbieta Jankowska
Łódź, dnia 26 lutego 2003 r.