Niniejszym zwracam się do pana premiera z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie zasad podatkowego rozliczenia
Niniejszym zwracam się do pana premiera z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie zasad podatkowego rozliczenia dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług następujących transakcji:
1. Komis w zakupie
W ramach wskazanej umowy komisant nabywa określoną rzecz ruchomą we własnym imieniu, lecz na rachunek komitenta. W ramach zatem tak dokonywanej transakcji w relacji zewnętrznej (a więc w relacji ze sprzedającym) nabywcą towarów jest komisant. W konsekwencji to ten podmiot będzie adresatem i odbiorcą faktury dokumentującej nabycie towarów i u tego podmiotu pojawi się naliczony podatek od towarów i usług. Tymczasem jednak rzeczywistym beneficjentem tej czynności jest komitent, który finalnie staje się przecież właścicielem towaru i w rozliczeniu podatkowym którego pojawić się powinien wskazany podatek. Tej właśnie kwestii dotyczą stawiane przeze mnie pytania:
1. W jaki sposób komisant powinien prawidłowo udokumentować fakt nabycia przez komitenta towaru będącego przedmiotem umowy komisu, tj. w jaki sposób powinien on ˝przenieść˝ kwotę podatku naliczonego wynikającego z otrzymanej przez niego faktury na rzeczywistego nabywcę towaru?
2. Czy dopuszczalne jest w tym przypadku zastosowanie swoistej refaktury, w której to komisant powieliłby dane wynikające z faktury zakupu co do podstawy opodatkowania i kwoty podatku, a więc przyjęcia wyłącznie dla celów rozliczenia w podatku od towarów i usług założenia, że wydanie towaru komitentowi stanowi swoistą fikcję faktyczną sprzedaży?
Podkreślam w tym miejscu, iż według posiadanych przeze mnie informacji takie rozwiązanie stosowane jest w systemach podatkowych krajów Unii Europejskiej. Zauważam także, że o ile przepisy dotyczące podatku od towarów i usług regulują kwestię komisu w sprzedaży, to w zakresie komisu w zakupie milczą.
2. Powiernicze nabycie nieruchomości
Analogiczny problem pojawia się w przypadku tzw. powierniczego nabycia nieruchomości. Z tym jednak, iż w tym przypadku przed postawieniem pytania zasadne wydaje się poczynienie kilku słów komentarza. Mianowicie w związku z obowiązującym zakazem nabywania nieruchomości przez cudzoziemców bez uzyskania stosownej zgody ministra spraw wewnętrznych i administracji wiele instytucji finansowych staje przed istotnym problemem związanym z możliwością dochodzenia swoich roszczeń kredytowych od dłużników. Coraz częściej dochodzi do sytuacji, w której niewypłacalny dłużnik, nie mogąc spłacić swojego zobowiązania, zwraca się z ofertą nabycia przez instytucje kredytowe określonych składników jego majątku (w tym nieruchomości budynkowych) w zamian za zwolnienie z (wygaśnięcie) długu. Podkreślić należy, że często jest to jedyna możliwość zaspokojenia wierzytelności przez instytucje kredytowe.
Jednakże, jako że z uwagi na fakt, iż w większości przypadków instytucje te posiadają status cudzoziemca, w rozumieniu przepisów o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, napotykają one wskazany na wstępie problem; do czasu uzyskania stosownej zgody nie mogą zrealizować swojej wierzytelności.
Potencjalną możliwością rozwiązania wskazanego problemu jest zastosowanie instytucji tzw. powierniczego nabycia nieruchomości. Jej istota sprowadza się do tego, że instytucja kredytowa zleca osobie trzeciej, by ta, działając we własnym imieniu, ale na rachunek tej instytucji, nabyła przedmiotową nieruchomość. W celu zapewnienia możliwości realizacji tak ukształtowanego zlecenia instytucja kredytowa przenosi na osobę trzecią (powiernika) przysługującą jej wobec dłużnika (właściciela nieruchomości budynkowej mającej być przedmiotem nabycia) wierzytelność. Powiernik nabywa nieruchomość, w wyniku czego dług pieniężny wygasa. Następnie zaś w wykonaniu zobowiązania wynikającego ze stosunku zlecenia łączącego go z instytucją finansową przenosi na nią własność nieruchomości (oczywiście po ziszczeniu się warunku prawnego w postaci zgody uzyskania zgody na nabycie nieruchomości). W tym jednak miejscu pojawia się analogiczna wątpliwość, jak w opisywanym w punkcie poprzedzającym komisie. W istocie bowiem w kontekście opodatkowania podatkiem od towarów i usług adresatem faktury wystawianej przez zbywcę nieruchomości będzie powiernik, ponownie zatem pojawia się pytanie: W jaki sposób powinien on udokumentować fakt przeniesienia własności nieruchomości na instytucję finansową, tj. w jaki sposób powinien on ˝przenieść˝ kwotę podatku naliczonego wynikającego z otrzymanej przez niego faktury na rzeczywistego nabywcę towaru?
Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na przedłożone pytania.
Z poważaniem
Poseł Romuald Ajchler
Warszawa, dnia 20 marca 2003 r.