W ostatnim okresie prasa dolnośląska podała bulwersującą wiadomość o zaniechaniu badań w kierunku gąbczastego
W ostatnim okresie prasa dolnośląska podała bulwersującą wiadomość o zaniechaniu badań w kierunku gąbczastego zwyrodnienia mózgu (BSE) przez laboratorium Zakładu Higieny Weterynaryjnej Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii we Wrocławiu.
Wrocławskie laboratorium diagnostyczne BSE zorganizowano w 2001 r. nakładem setek tysięcy złotych na podstawie rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 2 października 2001 r. wraz z uzasadnieniem z 3 października 2001 r. Rozporządzenie wraz z uzasadnieniem jest realizacją art. 43 pkt 2 ppkt 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (DzU z 2001 r. nr 129, poz. 1438, ze zm.). Zapis ustawy brzmi: ˝Minister właściwy ds. rolnictwa w drodze rozporządzenia określi rodzaj jednostek chorobowych, sposób prowadzenia kontroli, zakres badań oraz zasady ich finansowania˝. Zapis artykułu wyklucza możliwość scedowania na inne podmioty prawa procedowania sprawy.
Opracowany w 2001 r. system monitoringu tej niezwykle groźnej choroby, wskazywał upoważnione do badań laboratoria i metodykę badań. Stanowił również szczelny obieg informacji statystycznej tej choroby. Powołane zostały i podane oficjalnie do wiadomości struktury organizacyjne koordynujące monitoring wraz z podaniem nazwisk osób odpowiedzialnych. Zostali wyznaczeni koordynatorzy wojewódzcy oraz koordynatorzy regionalni mający siedzibę w pięciu województwach, w których utworzono laboratoria diagnostyki BSE.
Okoliczności towarzyszące sprawie zaniechania badań mają charakter samowoli. Sprawa wiąże się z wydatkowaniem z budżetu państwa 30 do 40 mln zł, z czego lwią część wydatków stanowią koszty zakupu testów diagnostycznych.
Informacja prasowa z 23 kwietnia 2003 r., oparta o doniesienie środowiska urzędowego nadzoru weterynaryjnego opisywała arbitralne, niepodparte uzasadnieniem ustawowym przeniesienie badań z Wrocławia do oddalonego o zaledwie 100 km laboratorium w Lesznie. Jedynym dokumentem w sprawie jest zarządzenie nr 5 z 11 marca 2003 r. dolnośląskiego wojewódzkiego lekarza weterynarii. Zarządzenie to ze względów formalnoprawnych należy uznać za nieważne (wymienia m.in. działy i stanowiska nieistniejące). Sumy przewidywane przez budżet na rozwiązanie problemu (wspomniane wyżej 30-40 mln zł) stanowią nie lada kąsek dla firm produkujących testy.
W 2001 r. Unia Europejska dopuszczała do diagnostycznych badań BSE szwajcarskie testy firmy Prionics i francuskie firmy Biorad, na nich też oparto opisany wyżej monitoring i system kontroli bezpieczeństwa w zakresie BSE w Polsce. Usilne starania o uznanie swoich testów przez władze Unii czyniła irlandzka firma Enfer, co zresztą nastąpiło w 2002 r. W chwili obecnej test firmy Enfer stosuje wyłącznie Irlandia.
Przeniesienie badań BSE z Wrocławia do Leszna należy wiązać z ekspansywnymi działaniami firmy Enfer, która po minimalnych kosztach wyposażyła laboratorium w Lesznie i jest w trakcie współorganizowania i wyposażania kolejnych laboratoriów w Krośnie na Podkarpaciu i w Olsztynie. Wszystkie te laboratoria mogą pracować wyłącznie stosując testy tej firmy. Wiadomo, że nie zarabia się na wyposażeniu, lecz na ciągłości dostaw przez wiele lat testów do diagnostyki. Zastosowanie tzw. wolnej amerykanki pociągnęło chaos organizacyjny, rozszczelniło system kontroli badań ubijanego bydła, pociąga prawdopodobnie interpretacyjne trudności diagnostyczne. W czasie gdy Dolny Śląsk przekazywał próby do Leszna, laboratorium wrocławskie, dysponując resztką bardzo drogich testów, badało próby z Lublina i Katowic (przy istniejącym równolegle laboratorium w Krakowie). Istnieją też niezgodności między ilością przekazywanych prób a ilością wykonanych badań.
Podstawą do wystąpienia o uruchomienie funduszy z rezerwy celowej przez ministra finansów jest dokonanie przetargu bądź też zwolnienie z obowiązku przetargu przez prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Z czterech laboratoriów (Warszawa, Gdańsk, Wrocław, Kraków) odmowę zwolnienia z przetargu otrzymał Wrocław i Gdańsk. Na skutek interwencji Urząd Zamówień Publicznych zasugerowałby wojewodowie w Gdańsku i Wrocławiu wnieśli dodatkowe wnioski o tymczasowe zwolnienie z przetargu na okres zamknięty, aż do rozwiązania problemu przetargu, co też uczyniły władze woj. pomorskiego. Władze dolnośląskie, zamiast dodatkowego wniosku, wystąpiły z odwołaniem od pierwotnego wniosku, przy czym uczyniły to pięć dni po obligatoryjnym terminie. Trudno zrozumieć takie działanie, szczególnie w połączeniu z wydaniem zarządzenia w sprawie przeniesienia badań BSE do Leszna.
Za celowe zaniechanie należy uznać również niepodjęcie przez dolnośląskiego wojewódzkiego lekarza weterynarii działań w sprawie przedłużenia z PKP umowy najmu budynku, w którym znajduje się zorganizowane olbrzymim nakładem kosztów budżetowych laboratorium. Poprzednia umowa straciła ważność 10 kwietnia 2001 r.
W świetle powyższego proszę o wyjaśnienie niżej podanych kwestii:
1. Kto i na jakiej podstawie podjął decyzję o tworzeniu nowych laboratoriów diagnostyki BSE?
2. Czy i jaki związek ma organizowanie w sposób niekontrolowany laboratoriów diagnostyki BSE z wizytą głównego lekarza weterynarii w Irlandii?
3. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi posiada informacje o aktualnym rozlokowaniu sieci laboratoriów?
4. Czy zasadnym jest wprowadzanie kolejnych testów do diagnostyki BSE, przy czym istotna jest ocena jakości testów i opinia w tej sprawie Państwowego Instytutu Weterynarii w Puławach?
5. Jak władze Unii traktują chaos w weterynaryjnej diagnostyce w Polsce?
6. Czy w ślad za powstającymi laboratoriami zostały opracowane i podane do publicznej wiadomości struktury monitorujące zagadnienie?
7. Kto jest odpowiedzialny za pominięcie obowiązku ministra rolnictwa i rozwoju wsi opracowania bądź też znowelizowania systemu kontroli badań BSE?
8. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje utrzymanie laboratoriów diagnostycznych (w tym BSE) na Dolnym Śląsku i jeżeli tak, na jakim etapie jest zamknięcie spraw uwłaszczeniowych skarbu państwa Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii we Wrocławiu w budynku po byłym laboratorium Kolejowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej DOKP (na bieżąco budynek wyremontowany i dostosowany do diagnostyki laboratoryjnej nakładem olbrzymich kosztów PKP i skarbu państwa - Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii)?
9. Kto jest odpowiedzialny za występowanie nieprawidłowości w statystyce badań BSE?
10. Co legło u podstaw odmowy zwolnienia z obowiązku przetargu przez prezesa Urzędu Zamówień Publicznych woj. dolnośląskiego przy jednoczesnym pozytywnym załatwieniu wniosków pozostałych województw?
Z poważaniem
Poseł Marek Muszyński
Warszawa, dnia 10 maja 2003 r.