Szanowny Panie Ministrze! Od pewnego czasu moi wyborcy, w tym osoby związane z przemysłem
Szanowny Panie Ministrze! Od pewnego czasu moi wyborcy, w tym osoby związane z przemysłem przetwórstwa spirytusu, alarmują, że po wejściu Polski do Unii Europejskiej rynek wewnętrzny zaleje o wiele tańsza i gorsza jakościowo wódka z importu, pochodząca z krajów unijnych. Skutki tego dla polskiego przemysłu branży spirytusowej i gorzelnictwa mogą być katastrofalne. W szczególności grozi to upadkiem rodzimych zakładów, a nawet całej branży, i wiąże się bezpośrednio z raptownym wzrostem bezrobocia wskutek likwidacji tysięcy miejsc pracy.
Jak podaje w swym bardzo wnikliwym sprawozdaniu redaktor naczelna miesięcznika branżowego ˝Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny˝ - Maria Joanna Przegalińska (nr 6/2003), 6 czerwca br. w Łysomicach koło Torunia obradowała Krajowa Rada Przetwórstwa Spirytusu, do której należą prezesi zdecydowanej większości zakładów polmosowskich, zarówno sprywatyzowanych (13 firm), jak i jeszcze państwowych (9 firm).
W wyniku obrad przygotowano wspólne wystąpienie, skierowane do Pana Ministra, z wnioskiem o dalsze obniżenie stawki podatku akcyzowego do poziomu stawki minimalnej unijnej 550 euro (ok. 2200 zł) za 1 hektolitr stuprocentowego spirytusu lub, jeśli sytuacja budżetowa nie pozwoli na większą obniżkę, dwuetapowo - w I etapie co najmniej do poziomu 3200 zł i w II etapie do 2200 zł.
W uzasadnieniu wniosku członkowie Krajowej Rady Przetwórstwa Spirytusu powołują się na pozytywne skutki wcześniejszej obniżki akcyzy na wyroby spirytusowe od 1 października 2002 roku. Nastąpiło bowiem zarówno zwiększenie wpływów do budżetu państwa z tytułu podatku akcyzowego, jak i wzrost sprzedaży tych wyrobów, co z kolei przekłada się na wpływy z podatku VAT oraz podatku dochodowego, płaconych przez producentów.
W szczególności w IV kwartale 2002 r. wpływy z podatku akcyzowego wzrosły o ponad 12,3 proc. w porównaniu z IV kwartałem 2001 r., zaś w I kwartale 2003 r. pozostały na podobnym poziomie jak rok wcześniej. W sumie w ciągu 6 miesięcy od obniżki akcyzy wpływy do budżetu państwa wzrosły o ok. 9,5 %. Jak zaznaczają eksperci branżowi, wzrost ten należy uznać za bardzo pozytywną zmianę, zwłaszcza na tle malejących wpływów z podatku akcyzowego od sektora spirytusowego w ostatnich latach. A zatem, jeśli Minister Finansów już wcześniej spełniłby postulaty KRPS, to zyskałby na tym wcześniej budżet, a sektor byłby w znacznie lepszej kondycji finansowej i wyższe byłyby dochody z prywatyzacji tego sektora.
Zdaniem Krajowej Rady Przetwórstwa Spirytusu niepokój budzi zahamowanie wzrostu wpływów z podatku akcyzowego w I kwartale br., co wynika z wciąż niedostatecznej skali obniżki akcyzy na wyroby spirytusowe. Obniżka w 2002 roku spowodowała jedynie tymczasowy odwrót tendencji, takich jak nielegalny przywóz alkoholu z zagranicy oraz kupowanie alkoholu niewiadomego pochodzenia. Tzw. szara strefa szybko przystosowała się do nowej sytuacji. Nadal jednak obowiązująca stawka akcyzy 4400 zł/hl 100-proc. spirytusu jest około dwukrotnie większa niż u naszych sąsiadów z południa i zachodu (550 euro/hl 100-proc. spirytusu). Dlatego opłacalność przemytu jest nadal duża!
Badania marketingowe, dotyczące spożycia nielegalnego alkoholu, przeprowadzone przez firmę CBM Indicator w styczniu br. wskazują, że wskutek obniżki akcyzy w październiku 2002 r. czarny rynek alkoholu szacunkowo zmniejszył się o ok. 20 proc. do ok. 400 mln dolarów. Dalsze obniżki akcyzy o 10,20 i 30 % pozwoliłyby, zdaniem ekspertów, na odzyskanie 33,50 i 65 % klientów zaopatrujących się w tzw. szarej strefie, co przyniosłoby wzrost wpływów budżetowych odpowiednio o 132, 200 i 260 mln dolarów.
W związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. należy brać pod uwagę skutki zniesienia ceł na import towarów z krajów unijnych. W Unii nie ma wspólnego rynku wyrobów spirytusowych, natomiast Dyrektywa Rady 92/84 EWG nakłada na kraje członkowskie obowiązek ustalenia stawki podatku akcyzowego na poziomie minimalnym 550 euro/hl 100-proc. spirytusu.
W krajach sąsiadujących z Polską stawki te były dotąd dużo mniejsze aniżeli u nas. W 2002 roku w cenie półlitrowej butelki 40-proc. alkoholu podatek akcyzowy wynosił: w Polsce - ponad 12 zł (przy cenie produkcji 14,5 zł, tj. 85 proc. udziału akcyzy), na Litwie - 6,5 zł, na Białorusi - 2,8 zł, w Rosji - 2,6 zł, na Słowacji - 4,3 zł, w Czechach - ok. 9 zł. Przyszli członkowie UE: Czechy, Słowacja i Litwa nie zamierzają podnosić stawki akcyzy ponad 550 euro. W Niemczech również obowiązuje stawka 550 euro.
Krajowa Rada Przetwórstwa Spirytusu, jako krajowa reprezentacja branżowa uważa, iż wprowadzenie w Polsce stawki podatku akcyzowego w wysokości 550 euro/hl 100-proc. spirytusu, czyli wyrównanie jej z unijną, przyniesie następujące korzyści:
1) spowoduje wzrost dochodów budżetu państwa z tytułu podatku akcyzowego, podatku VAT oraz podatków dochodowych, płaconych przez producentów,
2) zagwarantuje uniknięcie dotkliwych strat w budżecie po wejściu do UE, z powodu zahamowania przemytu,
3) pozwoli na zachowanie obecnej struktury sprzedaży mocnych alkoholi w Polsce i uchroni krajowych producentów przed nierówną konkurencją ze strony importerów whisky i koniaków,
4) przyczyni się do poprawienia sytuacji finansowej producentów wyrobów spirytusowych i ochrony miejsc pracy w zakładach branży, a wzrost ich wartości pozwoli na restrukturyzację zadłużenia i zwiększenie ich atrakcyjności dla ew. inwestorów,
5) spowoduje dodatkowe zapotrzebowanie na zboże od rolników oraz poprawi sytuację finansową gorzelni,
6) przyczyni się do rozwoju krajowych portów lotniczych po wejściu do UE,
7) zmniejszy spożycie alkoholu niewiadomego pochodzenia, co skutkuje spadkiem liczby zgonów i zachorowań z tytułu spożycia skażonego alkoholu,
8) poprawi wizerunek Polski w świecie, pokazując, że państwo chroni i popiera obywateli oraz przedsiębiorców legalnie płacących podatki, zwalcza czarny rynek i czerpiącą z niego korzyści zorganizowaną przestępczość.
Jak zaznaczają słusznie wnioskodawcy, postulowana przez KRPS obniżka podatku akcyzowego wychodzi naprzeciw założeniom Programu Naprawy Finansów Rzeczypospolitej, w którym kładzie się nacisk na:
- poprawę ściągalności podatków oraz
- zmodyfikowanie systemu podatków pośrednich, w tym akcyzy, w celu zharmonizowania tego systemu z wymaganiami UE.
W sumie potrzeba wyrównania akcyzy na wyroby spirytusowe ze stawką unijną staje się coraz pilniejsza i w pełni uzasadniona względami gospodarczymi i społecznymi (głównie ochroną miejsc pracy).
W związku z powyższym uprzejmie interpeluję Pana Ministra:
1. Czy rząd i Pański resort uważają, że obniżenie akcyzy na wyroby spirytusowe i wyrównanie jej do poziomu krajów UE jest uzasadnione i potrzebne?
2. Jeżeli nie, to jakie inne kroki zamierza podjąć rząd dla ratowania branży spirytusowej i miejsc pracy w tej branży?
3. Jeżeli tak, to jaki wariant obniżenia i wyrównania akcyzy zamierza przyjąć rząd i resort, jednorazowo czy też dwuetapowo?
Poseł Jerzy Pękała
Warszawa, dnia 8 lipca 2003 r.