Szanowna Pani Minister! Podczas VIII sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży w dniu 1.06.2002 r.
Szanowna Pani Minister! Podczas VIII sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży w dniu 1.06.2002 r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu Krystyna Łybacka na pytanie pana posła Piotra Kołpaka dotyczące rzeczników praw ucznia odpowiedziała, cytuję:
˝W pełni podzielam pogląd pana posła, że rzecznik praw ucznia powinien być w każdym województwie, co więcej, powinien być znany (...) nie tylko ze słuchawki, czyli z głosu w słuchawce, ale z widzenia. (...) Jestem głęboko przekonana, że rzecznik praw ucznia powinien być w każdym województwie, co więcej, on nie powinien być usytuowany przy kuratorze, czyli osobie, która nadzoruje proces dydaktyczny, tylko powinien być usytuowany w sposób niezależny od kuratorium i winien być finansowany bezpośrednio z resortu edukacji. W tej chwili przygotowujemy stosowną nowelizację ustawy o systemie oświaty, w którym będzie bardzo jasny i precyzyjny zapis o istnieniu rzeczników praw ucznia.˝
A na pytanie: ˝Co będzie z rzecznikami?˝ padła odpowiedź: ˝Wrócą.˝
Podczas IX sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży Minister Edukacji Narodowej i Sportu Krystyna Łybacka powiedziała, cytuję:
˝Rok temu podczas Sejmu Dzieci i Młodzieży złożyłam państwu obietnicę, że zostanie powszechnie wprowadzona instytucja rzecznika praw ucznia. Miło mi państwo poinformować, że z mocy tej samej nowelizacji, o której mówiłam (druk 1197 i związane z nim inne), odpowiadając na wcześniej zadane pytania, Sejm ustanowił zasadniczo zmienionej roli nadzoru pedagogicznego. Zatem w tej chwili w finalnym etapie jest nowe rozporządzenie, które będzie obowiązywało od 1 września br., czyli od 1 września 2003 r., powołujące, już z mocy tej nowelizacji, rzecznika praw ucznia.˝
Z satysfakcją przeczytałam słowa pani Minister Edukacji Narodowej i Sportu wygłoszone na VIII sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. Zgadzam się w pełni z tezą, że rzecznik praw dziecka powinien być w każdym województwie oraz że powinien być usytuowany w sposób niezależny od kuratora oświaty. Niestety, sposób realizacji tego zobowiązania daleko odbiega od deklaracji złożonej w 2002 roku. Ani w projekcie ustawy zmiany ustawy o systemie oświaty przedstawionej Sejmowi przez Rząd w dniu 11.12.2002 r. (druk nr 1197), ani w uchwalonej przez Sejm zmianie ustawy o systemie oświaty nie znalazłam zapisu o możliwości powołania niezależnego rzecznika. Jedyny zapis, który dotyczy tej tematyki, to wpisanie w zakres obowiązków kuratora kontrolowania ˝przestrzegania praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechniania wiedzy o tych prawach˝. Kontrolowanie w ramach nadzoru pedagogicznego przestrzegania praw dziecka i ucznia przez szkoły i placówki jest sprawą oczywistą, ale nie jest to wprost realizacja idei rzecznika praw ucznia, dostępnego dla uczniów, niezależnego od kuratora, od wizytatora, od organów prowadzących szkoły i placówki oraz od szkół i placówek oświatowych. Jedyny projekt rozporządzenia Ministra Edukacji, Nauki i Sportu, do którego udało mi się dotrzeć i w którym pojawiają się słowa: rzecznik praw ucznia, to projekt w sprawie szczegółowych zasad sprawowania nadzoru pedagogicznego, wykazu stanowisk wymagających kwalifikacji pedagogicznych niezbędnych do sprawowania nadzoru pedagogicznego, a także kwalifikacji osób, którym można zlecać przeprowadzanie badań i opracowywanie ekspertyz. Możemy w nim jedynie przeczytać, że ˝kurator oświaty powierza osobie zatrudnionej na jednym ze stanowisk wymienionych w § 8 ust. 1 pkt 2 lit. c (czyli wizytatorom i starszym wizytatorom) koordynowanie nadzoru nad przestrzeganiem praw ucznia i praw dziecka w szkołach i placówkach˝. Nie znalazłam informacji o możliwości powołania niezależnego rzecznika praw ucznia.
Uznając, że idea powołania niezależnego rzecznika praw ucznia w każdym województwie jest warta propagowania oraz prawo Sejmu Dzieci i Młodzieży do rzetelnej informacji, proszę o wyjaśnienie następujących kwestii:
1. W którym artykule rządowego projektu nowelizacji ustawy o systemie oświaty (druk 1197) lub w uchwalonej przez Sejm ustawie o zmianie ustawy o systemie oświaty jest mowa o powołaniu niezależnego od kuratora oświaty rzecznika praw ucznia w każdym województwie?
2. W którym projekcie rozporządzenia można znaleźć zapisy będące podstawą do powołania rzecznika praw ucznia w województwach? Jak brzmią konkretne zapisy będące podstawą jego powołania?
3. Kiedy i na podstawie jakich przepisów zostaną powołani niezależni od kuratorów oświaty rzecznicy praw ucznia? Na jakich zasadach i przez kogo będą powoływani? Jakie kwalifikacje i predyspozycje powinna posiadać osoba, która może zostać rzecznikiem praw dziecka? Jakie przepisy będą regulować zakres jej obowiązków i uprawnień?
Z poważaniem
Poseł Krystyna Szumilas
Gliwice, dnia 29 lipca 2003 r.