Szanowny Panie Ministrze! Wiele miast na Śląsku, w tym prawie 50-tysięczny Knurów, to miasta,
Szanowny Panie Ministrze! Wiele miast na Śląsku, w tym prawie 50-tysięczny Knurów, to miasta, gdzie górnictwo było i jest wiodącym przemysłem. W dobie restrukturyzacji górnictwa, stałej redukcji wydobycia, zagrożenia likwidacjami kopalń i ograniczania zatrudnienia w górnictwie władze samorządowe podejmują liczne działania mające na celu stworzenie sprzyjających warunków do powstawania nowych miejsc pracy, w szczególności poprzez przygotowanie nowych terenów inwestycyjnych. Samorządy mają nadzieję, że w tych działaniach nie będą osamotnione, a główny ciężar pomocy przyjmie, zgodnie z zapowiedziami, Rząd.
Aby powstawały nowe miejsca, bezwzględnie potrzebne są tereny, na których istnieje możliwość inwestowania w usługi i produkcję innych branż niż górnictwo. I tu wiele gmin napotyka na problem nie do rozwiązania. Tereny, które zajmują gminy górnicze, są w większości zdegradowane długoletnią eksploatacją górniczą. Często jedynymi miejscami pod inwestycje w granicach administracyjnych miasta są tereny będące własnością Skarbu Państwa. Z taką sytuacją mamy do czynienia np. w Knurowie. Wieloletnia eksploatacja prowadzona przez dwie kopalnie doprowadziła do nieodwracalnej degradacji znacznych obszarów miasta. Degradacji uległy nie tylko tereny niezabudowane, ale także tereny przemysłowe i mieszkaniowe. Jedynymi terenami w granicach administracyjnych miasta o odpowiednich uwarunkowaniach (położenie, brak skutków eksploatacji górniczej) są tereny będące we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych. Gmina wiele zrobiła, aby przygotować te tereny pod inwestycje. Opracowała miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przeznaczając ten teren pod usługi i produkcję. Wcześniej uzyskała zgodę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na jego przeznaczenie na cele nierolnicze. Dobiegają końca prace związane z połączeniem komunikacyjnym tej części miasta z drogą krajową Rybnik-Gliwice, co w najbliższym czasie będzie skutkowało połączeniem z autostradą A-4 z Wrocławia do Krakowa (zjazd z autostrady znajdować się będzie w odległości około 2 km od realizowanej drogi). Inwestycja finansowana jest częściowo z funduszów Phare oraz środków budżetu państwa. Niestety, w świetle obowiązującego prawa gmina nie ma możliwości nabywania terenów będących własnością Skarbu Państwa we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych. Prawo pierwokupu z mocy prawa mają rolnicy, którzy obecnie dzierżawią tereny, mimo iż po zakupie nie muszą ich wykorzystywać do produkcji rolnej. Może to prowadzić do wielu patologii, np. wykupu atrakcyjnych terenów przez obecnych dzierżawców w celu osiągnięcia zysków, a nie prowadzenia dalszej działalności rolniczej. Szczególnie dotyczy to terenów położonych w pobliżu planowanych autostrad lub jedynych terenów inwestycyjnych w gminie. Wykupione po preferencyjnych cenach tereny mogą zostać od razu sprzedane, ale po o wiele wyższych, już rynkowych cenach.
W świetle powyższego wydaje się, że w sytuacji, gdy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego tereny będące we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych są przeznaczone pod inne cele niż rolnicze, a ponadto gmina odpowiednio umotywuje niezbędność, należy umożliwić nabycie ich przez gminę i wyłączyć je z prawa pierwokupu przez dzierżawców. Takie rozwiązanie wymaga zamiany przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. DzU z 2001 r. nr 57, poz. 603, z późn. zm.).
Zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Rząd przewiduje możliwość nowelizacji obowiązującego prawa w zakresie nabywania przez gminy górnicze terenów będących we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych?
2. Czy przy projektowaniu rozwiązań prawnych dotyczących możliwości nabywania gruntów rolnych na terenie Górnego Śląska nie należałoby wziąć pod uwagę lokalnych uwarunkowań i umożliwić nabywanie i przekształcanie terenów na cele nierolnicze, jednocześnie rezerwując to prawo jedynie dla organów samorządu terytorialnego?
3. Czy możliwe jest rozwiązanie prawne polegające na przekazaniu terenów będących własnością Agencji Nieruchomości Rolnych na rzecz gminy w ramach rozliczeń finansowych z tytułu zobowiązań sektora górniczego?
4. Na jaką pomoc ze strony państwa mogą liczyć gminy górnicze w procesie przygotowywania nowych miejsc pracy dla pracowników kopalń oraz rekompensaty utraconych dochodów z tytułu długów Spółek Górniczych powstałych przed powstaniem Kompanii Węglowej i powstałych już zaległości podatkowych Kompanii Węglowej?
Z poważaniem
Poseł Krystyna Szumilas
Gliwice, dnia 29 lipca 2003 r.